Woreczko Meteorites

Jan Woreczko & Wadi

  Google (new window)eBay.com (new window)Meteoritical Bulletin Database (new window)Meteoritical Bulletin Database News (new window)

Klasyfikacja meteorytów – schemat
(meteorites classifications – scheme«

 

Wiek najstarszych meteorytów szacuje się na ponad 4,5 miliarda lat, kiedy to formował się Układ Słoneczny. Część tej pierwotnej materii błąkała się po bezmiarze Układu Słonecznego do dnia spadku na Ziemię, dając początek linii meteorytów pierwotnych (primitives). Pozostała część meteoroidów miała w swojej wędrówce bardziej burzliwe dzieje będąc przez jakiś czas składnikiem większego ciała. Jak mówi przysłowie „duży może więcej”, tak też będąc częścią większego ciała materia meteoroidu przechodziła wiele złożonych procesów chemicznych i fizycznych zmieniających jej charakter. Po oderwaniu się od ciała macierzystego nie była już tą samą pierwotną materią, lecz mocno zmodyfikowanym i zróżnicowanym meteoroidem, który po spadku na Ziemię zaliczamy do linii meteorytów zdyferencjowanych (differentiated).

  Celem klasyfikacji meteorytu jest przyporządkowanie go do jakiejś grupy, której członkowie mają podobne cechy fizyczne, chemiczne, izotopowe i mineralogiczne oraz mogą pochodzić z jednego ciała macierzystego (meteoroidu). Ponieważ nie znamy jeszcze dostatecznie dobrze procesów powstania i ewolucji ciał macierzystych, więc stosowany system klasyfikacji meteorytów nie jest zamknięty i ostateczny.

 

Jest kilka tradycyjnych i intuicyjnych sposobów podziału meteorytów na kategorie (zbiory). Najpopularniejszy, ale już nieaktualny (!), jest podział na typy ze wzglądu na cechy fizyczne. Powstał on już w XIX wieku i ma obecnie zastosowanie właściwie tylko wśród kolekcjonerów oraz nie ma znaczenia genetycznego:

  • meteoryty kamienne (stony meteorites);

  • meteoryty żelazno-kamienne (stony-iron meteorites);

  • meteoryty żelazne (iron meteorites).

 

Oraz drugi podział na dwie grupy ze względu na występowanie chondr (ściślej, jest to podział oparty na analizie składu chemicznego i mineralogicznego, kryterium występowania chondr nie jest konieczne):

  • chondryty (chondrites) – których składnikiem są chondry;

  • achondryty (achondrites) – pozbawione chondr. Włączono do nich również meteoryty żelazno-kamienne i żelazne.

 

Inny podział, nowoczesny i obecnie obowiązujący, to podział ze względu na stopień i charakter ewolucji (genezy), jaką przeszło ciało macierzyste meteoroidu:

  • meteoryty prymitywne, pierwotne (primitive meteorites) – których ciało macierzyste nie doznało topnienia (chondryty) lub stopiona materia nie uległa przed krystalizacją dyferencjacji (achondryty pierwotne);

  • meteoryty zróżnicowane (differentiated meteorites) – stopiona materia ciała macierzystego podlegała procesowi dyferencjacji przed jej krystalizacją (achondryty).

I dalej bardziej szczegółowo:

  • meteoryty prymitywne, pierwotne (primitive meteorites):

    • chondryty (chondrites) – ciała macierzyste tych meteorytów doznały tylko niewielkich zmian i zachowały swój pierwotny skład i budowę – skały poddane były tylko lekkiemu ogrzaniu bez topnienia, które to doprowadziło jedynie do ich scementowania i częściowej rekrystalizacji. Skład chemiczny chondrytów przypomina skład atmosfery Słońca z wyłączeniem najlżejszych pierwiastków i gazów szlachetnych;

    • achondryty prymitywne, pierwotne (primitive achondrites) – klasa pomiędzy chondrytami a achondrytami; meteoryty te zachowały reliktowe chondry i/lub mają skład chemiczny podobny do chondrytów; należy do nich również część meteorytów żelaznych. Powstały w wyniku krystalizacji stopionej magmy, najczęściej o składzie chondrytowym. Była ona zbyt gęsta i/lub proces stygnięcia (rekrystalizacji) przebiegał na tyle szybko, że nie doszło w niej do grawitacyjnej separacji składników (dyferencjacji). Do tej kategorii należy również część meteorytów żelaznych, które powstały z niezdyferencjonowanej magmy krystalizującej płytko przy powierzchni ciała macierzystego – zawierają dużo inkluzji krzemianów i innych minerałów – pierwotne achondryty żelazne;

  • meteoryty zróżnicowane (differentiated meteorites):

    • achondryty (achondrites) asteroidalne i planetarne – uległy w różnym stopniu przekształceniu w wyniku procesów topnienia i krystalizacji, zawierają ślady procesów magmowych. Stopiona magma na ich ciałach macierzystych podlegała procesowi dyferencjacji, rozdzielone składniki po krystalizacji dały początek achondrytom kamiennym, żelazno-kamiennym i żelaznym. Można powiedzieć, że ich ciała macierzyste miały bogatą historię geologiczną;

    • meteoryty żelazno-kamienne (stony-iron meteorites);

    • meteoryty żelazne (iron meteorites), achondryty żelazne – pochodzą z wnętrz małych planet, w których płynna magma w wyniku dyferencjacji rozwarstwiła się na metaliczne jądro, płaszcz i krzemianową skorupę.  Zawierają mało domieszek innych minerałów. Część meteorytów żelaznych (iron meteorites) należy do grupy żelaznych achondrytów prymitywnych.

 

Przyjęło się stosować następującą terminologię (zbiory, kategorie) przy klasyfikowaniu meteorytów:

  • Typ (rodzaj) – najwyższy, najbardziej ogólny podział meteorytów na: kamienne, żelazno-kamienne, żelazne, chondryty, achondryty.

  • Klasa (class) – ten podział (zbiór) obejmuje chondryty; klasa chondrytów: zwyczajnych, enstatytowych i węglistych.

  • Klan (clan) – pewne grupy meteorytów wydają się być powiązane ze sobą i tworzą klan.

  • Grupa (group) – meteoryty należące do grupy mają podobny skład, budowę i genezę oraz prawdopodobnie pochodzą z jednego ciała macierzystego (meteoroidu lub grupy identycznych ciał macierzystych).

  • Podgrupa (subgroup) – rozbudowano podział grup meteorytów, np.: księżycowych i marsjańskich, pallasytów i mezosyderytów, wydzielono podgrupy typów przejściowych m.in. w chondrytach.

  • Grouplet  – wydziela się również prowizoryczne (tymczasowe) podgrupy (grouplet) meteorytów, które nie pasują do innych grup, ale są do siebie podobne i być może reprezentują nową nieznaną (niezidentyfikowaną) jeszcze grupę. Zwykle liczebność grouplet nie przekracza 5 różnych meteorytów. Gdy grouplet staje się liczniejsza definiuje się nową grupę. Dobrym przykładem grouplet jest niewydzielona jeszcze grupa zakłodzieity, która składa się z kilku podobnych do meteorytu Zakłodzie meteorytów.

  • Pozostają jeszcze meteoryty:
    anomalne (anomalous), które są członkami grup, ale z jakiś istotnych merytorycznie powodów odróżniają się od innych członków danej grupy. Oraz meteoryty
    niezgrupowane
    (ungrouped), które nie pasują do żadnej znanej grupy (ale mogą należeć do jakiejś klasy lub klanu).

 

Istnieje kilka stosowanych powszechnie propozycji klasyfikacji meteorytów. Ponieważ jest to dziedzina jeszcze nie zamknięta, ograniczyłem się do paru wybranych schematów podziału. Podział popularny – intuicyjny i stosowany przez miłośników i kolekcjonerów oraz podział współczesny – oparty na najnowszych wynikach badań i modelach ewolucji ciał macierzystych. Zamieszczone schematy są kompilacją różnych propozycji. Zostały zmodyfikowane na tyle by ułatwić czytelnikowi poruszanie się po tym ciekawym, trudnym i zmieniającym się zagadnieniu, ale by nadal pozostawały kompatybilne z najnowszymi ustaleniami.

Klasyfikacja współczesna (classification index – modern version)


Meteorites classification - Natural History Museum, London

Poglądowy schemat podziału meteorytów wg Muzeum Historii Naturalnej w Londynie

Współczesna klasyfikacja meteorytów opiera się na hipotezach opisujących procesy powstania i ewolucji meteoroidu lub ciała macierzystego oraz na zawartości pierwiastków śladowych. Współcześnie (szczególnie w oparciu o znaleziska antarktyczne) wyróżnia się jeszcze wiele podgrup. W szczególności rozbudowano podział meteorytów księżycowych i marsjańskich, diogenitów i eukrytów, pallasytów i mezosyderytów. Wydzielono podgrupy typów przejściowych np. L/LL, H/L, ACA/LOD. Zidentyfikowano również nowe grupy: F, G, Y (nie ma ich jednak w wykazie typów bazy Meteoritical Bulletin Database!?).

  Ważną zmianą w klasyfikacji współczesnej jest przeklasyfikowanie ureilitów (URE) z achondrytów do achondrytów prymitywnych.[1] Wydzielono również z achondrytów dwie grupy meteorytów żelaznych IAB i IIICD, które uformowały się z niezdyferencjonowanej magmy w warstwach przypowierzchniowych ciała macierzystego. Zostały one przyporządkowane do klanu WIN-IAB-IIIC w achondrytach pierwotnych.

 

  Abbrev.
(skrót)
 
P

R

I

M

I

T

I

V

E
CHON

C
H
O
N
D
R
I
T
E
S
CH-ung Chondrite ungrouped
OC H Ordinary chondrites Bronzite H3-6,7, L3-6,7,
LL
3-6,7,
L/LL
3-7, H/L3-5,
Y3-6
L Hypersthene
LL Amphoterites
L/LL Transitional
H/L
OC-ung ungrouped
(Y)  
E E Enstatite chondrites   EH3-6, EL3-6, E3-7
EH High metal
EL Low metal
E-ung ungrouped
C C Carbonaceous chondrites Carbonaceous C1-6
CI Ivuna type CI1
CM Mighei type CM1-2
CO Ornans type CO3
CV Vigarano type CV2-3
CK Karoonda type CK3-6
CR Renazzo type CR2
CH High-iron type CH2
CB Bencubbinites CB
CC Coolidge type  
C-ung ungrouped  
R Rumurutiites R3-6
K Kakangariites K3
(F) (Forsterite chondrites) F6,7
(G)   G7
ACH

A

C
H
O
N
D
R
I
T
E
S
PA

Primitive
A
C
H
ACA Acapulcoites
LOD Lodranites
BRA Brachinites
URE Ureilites
WIN Winonaites
IAB[4] kamacite, taenite, silicates, carbides Om-Og
IIICD[2] kamacite, taenite, carbides Off, ATAX
PA-ung ungrouped primitive achondrites
D

I

F

F

E

R

E

N

T

I

A

T

E

D
Asteroidal
ACH
ANG Angrites
AUB Aubrites
ACH-ung ungrouped achondrites
HED
Vesta
HOW  Howardites
EUC Eucrites
DIO Diogenites
DIO oliv. Olivine diogenites
LUN
Lunar
LUN A Lunar anorthositic breccias
LUN B Lunar mare basalts
LUN G Gabbro
SNC
Martian
SHE Shergottites Basaltic
Lherzolitic
Olivine-phyric (olivine gabbro)
NAK Nakhlites
CHA Chassignites
OPX Orthopyroxenites (ALH 84001)
BBR Basaltic Breccia (NWA 7034)
S
I
D
E
R
I
T
E
S
S    I 
T    R
O - O
N    N
Y      
SIUNGR Stony-iron ungrouped
PAL PAL-MG Pallasites Main-group
PAL-ES Eagle Station
PAL-PYX Pyroxene
PAL-ung ungrouped
MES MES-A Mesosiderites A (basaltic) A1, A2, A3, A4
MES-B B (ultramafic) B1, B2, B4
MES-C C (orthopyroxene) C2
I
R
O
N
IRUNGR Iron ungrouped
Structural classification (klasyfikacja na podstawie struktury)
HEX Hexahedrite (bandwidth > 50 mm) [3] IIAB
OCT Ogg Coarsest octahedrite (3.3-50 mm) IAB, IC, IIC, IID, IIE, IIF, IIG, IIIAB, IIIC[2], IIICD[2], IIIE, IIIF, IVA
Og Coarse octahedrite (1.3-3.3 mm)
Om Medium octahedrite (0.5-1.3 mm)
Of Fine octahedrite (0.2-0.5 mm)
Off Finest octahedrite (0.2 mm)
Opl Plessite (0.2 mm, kamacite spindles)
ATAX, D Ataxite (structureless) IIF, IVB
Chemical classification (klasyfikacja w oparciu o pierwiastki śladowe)
IC kamacite, taenite, silicates, carbides Om-Og
IIAB kamacite, taenite, (daubreelite) Ogg, HEX
IIC kamacite, taenite Ogg
IID kamacite, taenite Of-Om
IIE kamacite, taenite, silicates Off-Og
IIF kamacite, taenite Opl, ATAX
IIG kamacite, taenite  
IIIAB kamacite, taenite, troilite, phosphides Om-Og
IIIC[2] kamacite, taenite  
IIIE kamacite, taenite, carbides, graphite Og
IIIF kamacite, taenite Om-Og
IVA kamacite, taenite Of
IVB kamacite, taenite ATAX
Iron-anom. anomalous all class.
X unknow

Plik JPG – współczesny schemat klasyfikacji meteorytów.

Klasyfikacja Weisberg et al. (2006)


Najnowszy uproszczony schemat podziału meteorytów na klasy, klany i grupy oparty na genezie meteoroidu.

  Oryginalna klasyfikacja Weisberga na stronie Wikipedii – Meteorite classification after Weisberg, McCoy and Krot 2006.

 

Klasa
(class)
Klan
(clan)
Grupa
(group)
Legenda:
Chondrites Carbonaceous
chondrites
CI clan CI Ivuna type
typ (type)
klasa (class)
klan (clan)
grupa (group)
 
rodzaj
kamienne (stony)
żelazno-kamienne (stony-iron)
żelazne (iron)
CM-CO CM Mighei type
CO Ornans type
CV-CK CV Vigarano type
CK Karoonda type
CR clan CR Renazzo type
CH High-iron type
CB Bencubbinites
Ordinary
chondrites
H-L-LL H Bronzite (high iron)
L Hypersthene (low iron)
LL Amphoterites (low iron, low metal)
Enstatite
chondrites
EH-EL EH High metal
EL Low metal
R Rumurutiites
K Kakangariites
Primitive
Achondrites
ACA-LOC ACA Acapulcoites
LOD Lodranites
WIN-IAB-IIICD WIN Winonaites
IAB[4]  
IIICD[2]  
URE Ureilites
BRA Brachinites
Achondrites ANG Angrites
AUB Aubrites
HED EUC Eucrites
DIO Diogenites
HOW Howardites
MES Mesosiderites
PAL MG Pallasites Main-group
PAL ES Pallasites Eagle Station
PAL PP Pallasites Pyroxene
Moon LUN Lunar
Mars SHE Shergottites
NAK Nakhlites
CHA Chassignites
OPX Orthopyroxenites
IC  
IIAB  
IIC  
IID  
IIE  
IIIAB  
IIIE  
IIIF  
IVA  
IVB  

Plik JPG – współczesny schemat klasyfikacji meteorytów wg Weisberg et al. (2006).

Klasyfikacja popularna (classification index – popular scheme)


Klasyfikacja popularna bazuje na podziale meteorytów na trzy podstawowe klasy: meteoryty kamienne, żelazno-kamienne i żelazne. Podział ten jest oparty na składzie mineralnym meteorytów (nie dotyczy to podziału meteorytów żelaznych, które klasyfikuje się w oparciu o zawartości pierwiastków śladowych).

  Taki podział jest powszechnie stosowany wśród kolekcjonerów.

 

  Abbrev.
(skrót)
 
S
T
O
N
Y
Chon.

C
H
O
N
D
R
I
T
E
CHUNGR Chondrite ungr.
OC H Ordinary chondrite Bronzite H3-7, L3-7, 
LL
3-7, 
L/LL
3-7, H/L3-5
L Hypersthene
LL Amphoterites
L/LL Transitional
H/L
E EH Enststite chondrites High metal EH3-6, EL3-6, E3-7
EL Low metal
E  
EUNGR ungrouped
C C Carbonaceous C1-6
CI Ivuna type CI1
CM Mighei type CM1-2
CO Ornans type CO3
CV Vigarano type CV2-3
CK Karoonda type CK3-6
CR Renazzo type CR2
CB Bencubbinites CB
CH High-metal type CH2
K Kakangari type K3
R Rumurutiite R3-5
ACh.

A
C
H
O
N
D
R
I
T
E
ACHUNGR Achondrite ungr.
HED HOW Howardite
EUC Eucrite
DIO Diogenite DIO Oliv.
AUB Aubrite
ANG Angrite
SNC
Martian
SHE Shergottite
NAK Nakhlite
CHA Chassignite
LUN Lunar Lunanite
PA

Primitive
A
C
H
O
N.
ACA Acapulconite
LOD Lodranite
BRA Brachinite
WIN Winonaite
URE Ureilite
PAUNGR Primitive achon. ungr.
S    I 
T    R
O - O
N    N
Y       
SIUNGR Stony-iron ungropued
PAL Pallasite
MES Mesosoderite
I
R
O
N
IRUNGR Iron ungropued
Structural classification (klasyfikacja na podstawie struktury)
HEX Hexahedrite (bandwidth > 50 mm) [3] IIAB
OCT Ogg Coarsest octahedrite (3.3-50 mm) IAB, IC, IIC, IID, IIE, IIF, IIG, IIIAB, IIIC[2], IIICD[2], IIIE, IIIF, IVA
Og Coarse octahedrite (1.3-3.3 mm)
Om Medium octahedrite (0.5-1.3 mm)
Of Fine octahedrite (0.2-0.5 mm)
Off Finest octahedrite (0.2 mm)
Opl Plessite (0.2 mm, kamacite spindles)
ATAX, D Ataxite (structureless) IIF, IVB
Chemical classification (klasyfikacja w oparciu o pierwiastki śladowe)
IAB[4] kamacite, taenite, silicates, carbides Om-Og
IC kamacite, taenite, silicates, carbides Om-Og
IIAB kamacite, taenite, (daubreelite) Ogg, HEX
IIC kamacite, taenite Ogg
IID kamacite, taenite Of-Om
IIE kamacite, taenite, silicates Off-Og
IIF kamacite, taenite Opl, ATAX
IIG kamacite, taenite  
IIIAB kamacite, taenite, troilite, phosphides Om-Og
IIIC[2] kamacite, taenite  
IIICD[2] kamacite, taenite, carbides Off, ATAX
IIIE kamacite, taenite, carbides, graphite Og
IIIF kamacite, taenite Om-Og
IVA kamacite, taenite Of
IVB kamacite, taenite ATAX
Iron-an. anomalous all struct./chem. class.

Plik JPG – popularny schemat klasyfikacji meteorytów.

Klasyfikacja „w kolorze” (“color” classification index)


Klasyfikacja „w kolorze” (“color” meteorites classification index)

Schemat kolorów stosowanych przeze mnie w obrazowaniu klas meteorytów.

  Często korzystam z bazy danych meteorytów (Meteoritical Bulletin DataBase) i programu Google Earth. Trochę irytowało mnie zbyt „zgrubne” potraktowanie klas meteorytów w formie bardzo ujednoliconych ikon. Podjąłem próbę „przypisania” kolorów i symboli poszczególnym klasom i typom meteorytów oraz innych obiektów z bazy MetBull w taki sposób, aby możliwie za pomocą minimalnej liczby kolorów zróżnicować je wizualnie.[1]

 

Zaproponowana przeze mnie kolorystyka (ikony) i podział nie jest może doskonały, ale na pewno znacznie lepiej różnicuje meteoryty. Łatwiej jest zauważyć jakieś grupy (elipsy!) i rzadsze klasy. Więcej o ikonach meteorytów w Google Earth.

 

Kilka krajów i obiektów na próbę:

Jak to wygląda w działaniu → Moje „ikony Google Earth” − pliki .KMZ.

Rozwinięcia skrótów (extended abbreviations)


  Dodatkowe skróty wykorzystywane w oznaczaniu typów meteorytów.

Skrót (abbreviation) Rozwinięcie
an., anom. anomalny (anomalous)
br. brekcja (breccia)
blk. czarny (black)
cm cumulate
es., ES podgrupa pallasytów, Eagle Station (pallasite)
fbr. brekcja okruchowa (fragmental breccia)
gbr. brekcja genomiktyczna (genomict breccia)
im. stop zderzeniowy (impact melt)
imb. zbrekcjowany stop zderzeniowy (impact melt breccia)
mb. brekcja zderzeniowa (melt breccia)
mmb. brekcja stopu metalicznego (metallic melt breccia)
mmict, mbr. brekcja monomiktyczna (monomict breccia)
mg., MG grupa główna; podgrupa pallasytów (main group, pallasite)
Of oktaedryt drobnoziarnisty (octahedrite fine)
Off oktaedryt bardzo drobnoziarnisty (octahedrite finest)
Og oktaedryt grubozarnisty (octahedrite coarse)
Ogg oktaedryt bardzo gruboziarnisty (octahedrite coarsest)
Om oktaedryt średnioziarnisty (octahedrite medium)
Opl oktaedryt plessytowy (octahedrite plessitic)
Ox utleniony (oxidized)
pmict, pmb. brekcja polimiktyczna (polymict breccia)
px. piroksenowy; podgrupa pallasytów (pyroxene pallasite)
R zredukowany (reduced)
rbr. brekcja regolitowa (regolith breccia)
si. inkluzje krzemianowe (silicate inclusions)
ung., ungr. niezgrupowany (ungrouped)
ubr. niezbrekcjowany (unbrecciated)
vnd. żyłkowany (veined)
xen. ksenolityczny (xenolithic)

Przypisy


[1] W swoich schematach nie uwzględniłem jeszcze przeklasyfikowania ureilitów (URE) do achondrytów pierwotnych.

[2] Część podgrup meteorytów żelaznych została zlikwidowana w nowej klasyfikacji. W szczególności grupa IIICD trafiła do grupy IAB, np. meteoryt Morasko wg starej klasyfikacji IIICD, obecnie IAB MG. Nadal przytacza się oznaczenie IIICD ze względu na istniejące powołania w starej literaturze.

[3] Wielkość figur Widmanstättena (Widmanstätten bandwidth).

[4] Grupa IAB jest bardziej rozbudowana: IAB-MG, IAB-sHH, IAB-sHL, IAB-sLH (pierwotnie IIID), IAB-sLL, IAB-sLM (pierwotnie IIIC). Dodatkowego podziału dokonano na podstawie zawartości złota (śladowych ilości!).

Zobacz również


Typy meteorytów


(Ilustracja pochodzi z plansz przygotowanych na Wystawę Meteorytów w Muzeum Techniki w Warszawie w 2010 roku).

Autorzy tekstów: © Andrzej S. Pilski, Wadi i Woreczko
Koncepcja plastyczna: © Woreczko

Typy meteorytów


Meteoryty dzieli się na trzy podstawowe grupy: kamienne, żelazno-kamienne i żelazne. Naukowcy wyróżniają jeszcze wśród nich wiele podgrup w zależności od składu i pochodzenia. Najpopularniejsze są meteoryty kamienne, ale trudno jest je rozpoznać wśród ziemskich kamieni. Dużo rzadziej spadają żelazne, ale łatwiej je zauważyć. Pallasyty to rarytasy. Podział ten jest powszechnie stosowany wśród kolekcjonerów.
  Bardziej współczesna klasyfikacja opiera się na hipotezach sposobu powstania i ewolucji ciała, z którego meteoryt pochodzi oraz na zawartości pierwiastków śladowych.
  Wiek najstarszych meteorytów szacuje się na ponad 4,5 miliarda lat, kiedy to formował się Układ Słoneczny. Część tej pierwotnej materii błąkała się po bezmiarze kosmosu i jej fragmenty spadają dziś na Ziemię, dając początek linii meteorytów pierwotnych. Pozostała część meteorytów miała w swojej wędrówce bardziej burzliwe dzieje – przez jakiś czas były one częścią większego ciała. Zachodziło na nim wiele złożonych procesów chemicznych i fizycznych, a charakter skały zmieniał się. Meteoryty, które z takiej planetoidy czy planety trafiły na Ziemię, nazywamy zdyferencjonowanymi (przeobrażonymi).

(english version)

Typy meteorytów

Ilustracje: Chondryt zwyczajny  •  Achondryt, eukryt  •  Chondryt węglisty  •  Achondryt, shergottyt  •  Meteoryt żelazno-kamienny pallasyt  •  Achondryt, lunar  •  Meteoryt żelazny

Źródła: Oscar Monnig Gallery, Mike Farmer, Wikipedia, Jan Woreczko, Internet

Źródła (sources)


[Jensen, Jensen, Black 2004]

Weisberg Michael K., McKoy Timothy J., Krot Alexander N., (2006), Systematics and Evaluation of Meteorite Classification. In: D.S. Lauretta and H.Y. McSween, Meteorites and the Early Solar System II, University of Arizona Press., Tuscon 2006, s. 19-52. Plik PDF.

Wikipedia

Internet

Linki zewnętrzne


                                 

Page since: 2004

Page update: 2016-10-22 20:55