W opisie budowy i składu meteorytów stosuje się pewne symbole mineralogiczne charakteryzujące ich skład mineralny, są to: Ab – albit, An – anortyt, Cn – celsjan (Ba-skalenie), Di – diopsyd, En – enstatyt (minerał), Fa – fajalit, Fo – forsteryt, Fs – ferrosilit, Or (lub Mi) – ortoklaz (K-skalenie), Wo – wollastonit.

beta-FeOOH – minerał wtórny. Tworzy ziemiste pomarańczowo-brunatne naloty na żelazie meteorytowym. Wiążąc chlor z otoczenia, koncentrując jego cząsteczki na granicy kryształów kamacytu, powoduje rdzewienie meteorytu. Główny winowajca rdzewienia i rozpadu meteorytów (=żelaza w meteorytach). Minerał nietrwały i w warunkach normalnych rozpada się na goethyt i maghemit.

Minerał z grupy melilitu, z szeregu izomorficznego gehlenitu; Ca₂[MgSi₂O₇]. Występuje w meteorytach kamiennych. Bardzo często występuje w towarzystwie gehlenitu. Minerały z grupy melilitu – melility powstają w wysokiej temperaturze; akermanit, melilit i gehlenit są składnikami skał wapienno-krzemianowych i wapiennych bogatych w kwarc.

Siarczek manganu; alpha-MnS; zawiera domieszkę wapnia. Występuje w aubrytach, chondrytach enstatytowych EL i węglistych CK (jako faza akcesoryczna). W meteorytach zawiera domieszki Fe – alabandyt żelazowy (Mn,Fe)S. W grupie siarczków (Mg,Mn,Fe) występują w meteorytach: alabandyn – głownie siarczek manganu, ninigeryt – bogaty w magnez siarczek (Mg,Mn,Fe) i keilit – podobny do niningerytu, ale bogatszy w żelazo. Alabandyn na świeżym przełamie jest czarny lub czarnoszary z półmetalicznym połyskiem, na powietrzu pokrywa się matowo-brunatnym nalotem.
  (U Maneckiego (2004) występuje pod nazwą alabandyt?)

Minerał z grupy skaleni sodowo-wapniowych – plagioklazów; Na[AlSi₃O₈]. W czystej postaci albit jest bardzo rzadki w meteorytach. Spotykany w achondrytach. Albit jest pierwszym elementem szeregu izomorficznego (!?) plagioklazów, albit (Ab₁₀₀An₀)–anortyt (Ab₀An₁₀₀). W szeregu występują jeszcze m.in. oligoklaz, bytowit [wykr. podziału plagioklazów]. Patrz: plagioklazy

fosforek Fe-Ni. (Fe,Ni)₂P. Bardzo rzadki minerał znaleziony w 1997 roku w meteorycie Onello (bogaty w nikiel ataksyt). [publ]

Złożona grupa uwodnionych krzemianów o strukturze wstęgowej o podobnych cechach fizycznych i ogólnym wzorze A_0-1X₂Y₅(Si,Al)₈O₂₂(OH,F,Cl)₂ gdzie A = Ca, Na, K; X = Ca, Fe, Mg, Mn, Na; Y = Al, Fe, Mg, Mn, Ti. Stwierdzono ich obecność w meteorytach marsjańskich i w aubrytach.

Minerał z grupy skaleni sodowo-wapniowych – plagioklazów; Ca[Al₂Si₂O₈]. Występuje w meteorytach kamiennych; w chondrytach węglistych typu CV3 jest składnikiem chondr anortytowo-forsterytowo-spinelowych, gdzie w formie promienistych igiełek tworzy promieniste struktury wokół spinelowo-forsterytowych centrów; w trudnotopliwych inkluzjach CAI; istotny składnik eukrytów, gdzie tworzy wydłużone ziarna tkwiące w pigeonitowo-augitowym matriks. Ważny składnik mezosyderytów. W skałach księżycowych jest głównym minerałem skał magmowych – anortozytów (do 90vol.%), głównego budulca wyżyn i gór księżycowych. Pospolity w gabrach anortozytowych (do 77vol.%) i bazaltach mórz księżycowych.
  Anortyt jest ostatnim elementem szeregu izomorficznego (!?) plagioklazów, albit (Ab₁₀₀An₀)–anortyt (Ab₀An₁₀₀). [wykr. podziału plagioklazów]. Patrz: plagioklazy.

Minerał z grupy serpentynitów (serpentyn magnezowo-żelazawy); (Mg,Fe)₆[(OH)₈Si₄O₁₀]. Jego odmiana bogata w Fe – ferroantygoryt jest jednym z podstawowych składników matriks chondrytów węglistych (wspólnie z cronstedtytem, greenalitem). (Ferro-)antygoryt jest głównym składnikiem serpentynitów, tj. skał powstałych wskutek przeobrażenia (serpentynizacji) piroksenów bogatych w MgO, a ubogich w Al₂O₃ (przy małej zawartości Al₂O₃ powstaje klinochryzotyl, przy większej ferroantygoryt). Serpentynizacja przebiega pod wpływem wody w temperaturze poniżej 400^oC.

stop Fe-Ni o zawartosci 20–40% Ni. O strukturze kubicznej ściennie centrowanej. Po raz pierwszy rozpoznany w meteorytach żelaznych i w chondrytach w 1995 roku. [publ]

Apatyt chlorowy Ca₅(PO₄)₃Cl w niewielkich ilościach stwierdzony w chondrytach zwyczajnych typu H. Szczególnie duże jego ilości znaleziono w chondrycie Portales Valley* w postaci dużych, błyszczących, szarych ziaren (do 5 mm) tkwiących na granicy skalnego matriks i żył metalu.
  Apatyt fluorowy (fluoroapatyt) występuje w małych ilościach w wielu typach meteorytów. Jako faza akcesoryczna w chondrach chondrytów zwyczajnych typu 3.1–3.9 i w chondrytach węglistych CK i CV; w matriks chondrytów CR (meteoryt Kaidun*); w ciemnych inkluzjach i w CAI chondrytów CV. W mniejszych ilościach występują w eukrytach bazaltowych i ureilitach polimiktycznych. Stwierdzono ich występowanie w meteorytach księżycowych i marsjańskich. Wykryty w Pułtusku*.
  [Opisany] Portales Valley* (H6), Kaidun*, Pułtusk* (H5).

Tlenek; (Mg,Fe)Ti₂O₅. Minerał znaleziony po raz pierwszy w próbkach skał księżycowych przywiezionych przez misję Apollo 11, dopiero później został zidentyfikowany również na Ziemi. Nazwa minerału dla upamiętnienia członków misji Apollo 11: Armstronga, Aldrina i Collinsa. Występuje na Księżycu w gwałtownie ochłodzonych bazaltach o wysokiej zawartości tytanu; tworzy drobne, wydłużone prawidłowe ziarna o długości do 0.3mm. Występuje w fazie akcesorycznej chondr chondrytów węglistych CV i jako bogaty w wapń armalcolit w inkluzjach CAI. W śladowych ilościach napotykany jako drobne inkluzje w suewicie (brekcji impaktowej) krateru meteorytowego Ries.
  (informacja: złożone tlenki tytanu w plagioklazowo-oliwinowych inkluzjach (POI) meteorytu Ningqiang (C3-ung.))

Glinokrzemian Ca-Fe-Mg z grupy piroksenów – klinopiroksenów (właściwie duża grupa minerałów); najbardziej urozmaicona chemicznie grupa piroksenów [szereg piroksenów], (Ca,Na)(Mg,Fe,Al,Ti)[(Si,Al)₂O₆], ich charakterystyczną cechą jest podmiana część jonów Si na Al³⁺ (do 8.2% Al₂O₃). Augit zawierający Ti (3–6wt% TiO₂) nazywany augitem tytanowym. Struktura augitu jest podobna do diopsydu. Makroskopowo niemal czarne, w płytce cienkiej tylko lekko zabarwione, wykazują słaby pleochroizm (wielobarwność). Augity są mało odporne na wietrzenie.
  Występuje w meteorytach kamiennych; w brachinitach, HED (niektóre eukryty, ważny składnik howardytów) i ureilitach. W chondrytach zwyczajnych typu 4-6, w chondrach i achondrytowych klastach. W matriks chondrytów zwyczajnych i węglistych (stwierdzony w Allende), w ciemnych inkluzjach i CAI. W nietypowych meteorytach żelaznych i mezosyderytach. Ważny składnik bazaltów mórz księżycowych (augit tytanowy), w mniejszym zakresie składnik anortozytów i gabr anortozytowych wyżyn księżycowych (lądów). Występuje w SNC (główny składnik naklitów?!).
  [Opisany] Allende* (CV3.2)
Pirokseny z szeregu augitu są popularnym składnikiem skał magmowych. (Dawna nazwa fassait ?!)

Stop żelazo-nikiel Ni₃Fe (Ni_2–3Fe; Ni 67.7–75.9wt%); tworzy drobne ziarna i tabliczkowate kryształy. Występuje w meteorytach kamiennych: niektórych chondrytach zwyczajnych LL3 i LL5, węglistych CV, CO i CR, w trudnotopliwych inkluzjach CAI i w matriks chondrytów CV i CO. Również w rumurutitach. Małe ilości znaleziono w meteorytach żelaznych i impaktytach kraterów meteorytowych na Ziemi. 

Tlenek cyrkonu; ZrO₂. Minerał znajdywany w niektórych meteorytach księżycowych i marsjańskich, również w angrytach. Tworzy wrostki w szkliwach z kraterów impaktowych. Jest produktem metamorfizmu temperaturowego cyrkonu ZrSiO₄. Drobne ziarna baddeleyitu stwierdzono również w niektórych tektytach (georgianity, Szkło Pustyni Libijskiej [obszerne info]).

  Minerał opisany w bazaltowych shergottytach NWA 480 [info] i NWA 1460 [info]. Ziarna baddeleyitu w NWA 1460 [photo]. Akcesoryczne ziarna baddeleyitu wystepują również w lunarach, np. w sparowanych NWA 4472 i 4485 (KREEP-rich brekcje) [więcej WUSTL]

Fosforek żelaza; (Fe,Ni,Co)₂P, szereg ze schreibersytem. Tworzy ziarna (do 1 mm) i igiełkowate skupienia (do 0.4 mm) w stopie Fe-Ni meteorytów żelaznych. Spotykany w pallasytach. W świetle odbitym biały, podobny do kamacytu; w porównaniu do schreibersytu bardziej niebieskawy. Fosforki (węgliki, azotki i krzemki) są minerałami rzadko występującymi na Ziemi, przeważnie spotyka się je w meteorytach. Inne fosforki występujące w meteorytach to: perryit i schreibersyt. Barringeryt nie występuje na Ziemi. Nazwa na cześć amerykańskiego inżyniera, badacza Krateru Meteorytowego (Canyon Diablo) w Arizonie, Daniela M.Barringera.

Nowy minerał odkryty w chondrycie węglistym NWA 1934 typu CV3. Bardzo rzadko występujący, drobnoziarnisty minerał z ogniotrwałych inkluzji wapniowo-glinowych (CAI) bogatych w fazę chlorową. Powstaje prawdopodobnie w reakcji z krotitem (również niedawno odkrytym) w środowisku gazowym lub ciekłym bogatym w Cl. Podobny do minerału mayenite (Ca₁₂Al₁₄O₃₃) (mayenite jest ważnym składnikiem wylewowych skał wulkanicznych i szlachetnych cementów portlandzkich ;-). Nazwa na cześć amerykańskiego mineraloga Adriana Brearleya, nota bene kolegę Alexandra Krota od którego nazwiska nazwę wziął minerał krotit.

[publikacja: Brearleyite, Ca₁₂Al₁₄O₃₂Cl₂, a new alteration mineral from the NWA 1934 meteorite]

Element szeregu izomorficznego magnezyt (MgCO₃)-syderyt (FeCO₃). Odmiana magnezytu żelazowego o zawartości FeCO₃ 5–30%. Występuje w chondrytach węglistych CI i ciemnych inkluzjach chondrytów CR. Patrz magnezyt. {fig} – szereg izomorficzny.

Siarczek chromu (Cr,Fe,V,Ti,Mn)S₄. Występuje w aubrytach i ureilitach; w anomalnych meteorytach żelaznych. Tworzy mikroskopijne wrostki w stopie Fe-Ni. Stwierdzony w ataksycie Tucson.
  [Opisany] Tucson Ring (ATAX)
  Nie stwierdzony na Ziemi. Nazwa na cześć Aristidesa Breziny – austriackiego badacza meteorytów, dyrektora MHN w Wiedniu.

Bezwodny fosforan; Na₂CaMg(PO₄)₂. Bardzo rzadki składnik fazy fosforanowej w meteorytach żelaznych, w których był zidentyfikowany po raz pierwszy. W meteorytach występują wyłącznie fosforany trzeciorzędowe (PO₄³⁺). Opisany w meteorycie Dayton (IAB sLH). Tworzy drobne blaszkowate struktury. Występuje też w Morasku. Brianit jako trzeciorzędowy fosforan w składzie mający metal alkaliczny jest lekko rozpuszczalny w wodzie. Patrz farringtonit.
  Nazwa na cześć Briana H.Masona – amerykańskiego badacza meteorytów.

Minerał krzemianowy z grupy piroksenów rombowych; (Mg,Fe++)₂Si₂O₆. Główny składnik skał magmowych i meteorytów. Pośredni element szeregu izomorficznego enstatyt-ferrosilit (bronzyt 10–30mol.% Fe₂Si₂O₆). W skałach ziemskich nazwa bronzyt nie jest już używana. Patrz: pirokseny.
  Podstawowy składnik matriks chondrytów zwyczajnych typu H (stąd chondryty bronzytowe – przestarzała nazwa chondrytów typu H składających się z oliwinów i bronzytu) oraz ziarnistych skupień krzemianowych w lodranitach. Bronzyt jest również ważnym składnikiem howardytów.

Bezwodny fosforan NaCa[PO₄]. Tworzy drobne wrostki wielkości 40 mikrometrów w inkluzjach troilitu. Współwystępuje z chromitem. Stwierdzony w meteorycie Cape York oraz w Morasku. Buchwaldyt jako trzeciorzędowy fosforan mający w swoim składzie sód (metal alkaliczny) jest dosyć dobrze rozpuszczalny w wodzie.  W meteorytach występują wyłącznie fosforany trzeciorzędowe (PO₄³⁺).
  Nie stwierdzony na Ziemi. Nazwa na cześć Vagn Fabiusa Buchwalda – duńskiego badacza meteorytów żelaznych.

Minerał z grupy plagioklazów (skaleni sodowo-wapniowych), szereg albit–anortyt (Ab₃₀An₇₀). Istotny składnik EUC, HOW i mezosyderytów, w niewielkich ilościach występuje w diogenitach. W eukrytach tworzy wydłużone ziarna tkwiące w pigeonitowo-augitowym matriks. Patrz: plagioklazy.

Minerał wapnia (CaAl₂O₄) obserwowany tylko w inkluzjach CAI meteorytów węglistych typu CH.

Azotek chromu; CrN. Tw>7, G 5.9, jasnoszary z odcieniem różowo-fioletowym, metaliczny. Występuje w meteorytach żelaznych (opisany w meteorycie Cape York – Agpalilik). Tworzy tabliczkowate kryształy (do 30 mikrometrów) w lamelkach kamacytu. Azotki (węgliki, fosforki i krzemki) są minerałami rzadko występującymi na Ziemi, przeważnie spotyka się je w meteorytach. Inne azotki zidentyfikowane w meteorytach to: osbornit (TiN) i sinoit (Si₂N₂O).
  Nazwa związana z piwem marki Carlsberg ;-) – Fundacja Carlsberg wspierała badania i cięcie meteorytu Agpalilik.
  [Opisany] Cape York (IIIAB)

Siarczek sodowo-chromowy; NaCrS₂. Minerał wykryty w chondrytach enstatytowych i achondrytach enstatytowych (Zakłodzie jest klasyfikowane jako achondryt enstatytowy anomalny). Znaleziony również w benkubinicie Gujba*.

Minerał z grupy skaleni barowych (Ba-skalenie) Ba[Al₂Si₂O₈]. Występuje jako faza akcesoryczna w angrytach; w CAI; w meteorytach księżycowych. Skalenie barowe są mało rozpowszechnione w przyrodzie, nie spotyka się czystego celsjanu, często jest mieszaniną z ortoklazem i albitem. Sam też bywa dodatkowym składnikiem plagioklazów.
  Nazwa na cześć A.Celsiusa, szwedzkiego badacza natury i astronoma.

Węglik żelaza; Fe₂C. Współwystępuje z cohenitem w meteorytach żelaznych, w postaci wrostków. Minerał słabo poznany – prawdopodobnie jest to cohenit?! Patrz cohenit i haxonit.

Heksagonalna odmiana diamentu. Występuje w ureilitach. Wiązany z miejscami spadku meteorytów, jako produkt metamorfizmu szokowego. Patrz diament. Czarny, nieco twardszy od grafitu (~1–2).
  [Opisany] Haverö (URE)

Minerał z grupy fosforanów. Zidentyfikowany po raz pierwszy w 1994 roku (AmMin), jako małe ziarno w meteorycie żelaznym Carlton typu IAB-sLM [MBD] (znaleziony również w lodranicie antarktycznym GRA 95209 [MBD]). Minerał otrzymał nazwę na cześć twórcy meteorytyki Ernsta Florensa Friedricha Chladniego. Fotografia ziarna chladniitu w meteorycie Carlton.

Tlenek Cr-Fe, grupa spineli; FeCr₂O₄. Minerał znajdowany w wielu meteorytach (lecz w małych ilościach).
  Minerał pierwotny i jako produkt wietrzenia meteorytów. Występuje w chondrytach zwyczajnych typu 4-6 i w ich achondrytowych klastach. Stosowany jako minerał wskaźnikowy w podziale chondrytów zwyczajnych na typy petrograficzne 3.0-3.9. Stwierdzony w mezosyderytach i pallasytach. W akapulkoitach i lodranitach. W małych ilościach w brachinitach, ureilitach i HED. W rumuruitach wraz z magnetytem i troilitem jest głównym składnikiem ciemnych okruchów. Śladowe ilości stwierdzono w chassignitach. Spinele są istotnym składnikiem bazaltów mórz księżycowych. Stwierdzono jego obecność w meteorycie Pułtusk*, Święcany i Krupe. Drobne inkluzje chromitu spotyka się w australitach. Na Ziemi minerał zasadowych skał magmowych, występuje w nich z oliwinem lub minerałami serpentynowymi. Minerał o bardzo dużym współczynniku załamania światła 2.070.
  [Opisany] Pułtusk* (H5)

Nazwa podgrupy serpentynitów magnezowych. Patrz klinochryzotyl.

Wysokociśnieniowa forma krzemionki SiO₂. Tworzy drobne wydzielenia w szkliwach z kraterów meteorytowych (występuje np. w kraterze Canyon Diablo). Tworzył się tam w wyniku przekrystalizowania kwarcu w wyniku wysokiego ciśnienia i wysokiej temperatury, podobnie jak inna wysokociśnieniowa odmiana kwarcu – styszowit – nie występuje w skałach ziemskich (patrz notka niżej), ich występowanie zawsze jest związane z miejscami spadku meteorytów. Stopień zastępowania kwarcu coesytem nie przekracza zwykle ułamka procenta, jednak w niektórych szkliwach brekcji impaktowych zawartość coesytu dochodzi do 25%. Inkluzje coesytu napotykano w australitach i szkle Darwina. Patrz kwarc i szkliwa.

Notka: coesyt znaleziono w niektórych głównych łańcuchach górskich Ziemi, gdzie bardzo głęboko położone skały zostały wydźwignięte wysoko.

Minerał, węglik Fe-Ni-Co; (Fe,Ni,Co)₃C. Spotykany jako dodatkowy składnik w licznych meteorytach żelaznych (typu IAB) i oktaedrytach gruboziarnistych z <7wt.% Ni (duże skupiska kryształów cohenitu występują w meteorytach Morasko i Toluca). W ureilitach i chondrytach enstatytowych EH, w chondrytach węglistych CO. W chondrach i matriks chondrytów zwyczajnych. Po raz pierwszy opisany w meteorycie żelaznym Magura. Tworzy zwarte skupienia lub kryształki w formie tabliczkowej lub płytkowej, rozmieszczone w charakterystyczne 'jodełki'. Bardzo kruchy. Na powietrzu pokrywa się jasnobrunatnymi lub złocisto-żółtymi nalotami.
  Węgliki (azotki, fosforki i krzemki) są minerałami rzadko występującymi na Ziemi, przeważnie spotyka się je w meteorytach. Inne węgliki spotykane w meteorytach to haxonit ((Fe,Ni)₂₃C₆), chalypit (Fe₂C) i moissanit (alpha-SiC). Na Ziemi cementyt stanowiący składnik stali jest identyczny z cohenitem.
  [Opisany] Morasko (IAB MG), Magura (IAB MG), Toluca (IAB sLL)

polimorficzna odmiana kwarcu. Występuje w Szkle Pustyni Libijskiej [link]

Minerał z grupy serpentynitów (serpentyn żelazawo-żelazowy); Fe₄Fe₂[(OH)₈Fe₂Si₂O₁₀]. Występuje w chondrytach węglistych – w matriks, chondrach i CAI. Występuje razem z ferroantygorytem i greenalitem. Patrz antygoryt.

Siarczek Fe-Cr; FeCr₂S₄. Znajduje się jego małe ilości w wielu meteorytach. Występuje w met. żelaznych typu IAB i IVA, śladowe ilości daubreelitu spotyka się często w heksaedrytach; w aubrytach i chondrytach enstatytowych; w chondrytach węglistych CR i kakangaritach. Tworzy mikroskopijne wrostki w troilicie. Wykryty w Morasku, Jankowie Dolnym i Przełazach [Karwowski]. Po raz pierwszy opisany w meteorycie Bolsom de Mapini (Coahuila?!?!, a może chodzi o Chupaderos 14 i 6 tonowe olbrzymy IIIAB).
  [Opisany] Morasko (IAB MG), [Jankowo Dolne], Przełazy (IAB MG)
  Nie występujący w ziemskich skałach. Nazwa na cześć Francuza Gabriela A.Daubrée.

Odmiany diamentu występujące w meteorytach to (nano)diamenty, diament-2H (lonsdaleit) i chaoit. Nanodiamenty najczęściej spotykamy w ureilitach, gdzie występuje w wydzieleniach grafitu w szczelinach pomiędzy kryształami oliwinu i piroksenu (ziarna diamentu mogą stanowić do 1% masy meteorytu). Diament w innych meteorytach jest prawdopodobnie pozostałością z pierwotnego obłoku sprzed powstania Układu Słonecznego – mocno rozproszony i o submikroskopowej wielkości – mógł powstać podczas wybuch bliskiej supernowej.
  W spektroskopii ramanowskiej monokrystaliczny, czysty diament ma przesunięcie 1332 cm^–1.

Minerał z grupy piroksenów – klinopiriksenów; szereg izomorficzny diopsyd–salit–ferrosalit–hedenbergit {fig}. Występuje w chondrytach zwyczajnych H typu 4-6, w chondrytach węglistych, enstatytowych i kakangaritach; w aubrytach i HED; w trudnotopliwych inkluzjach meteorytów kamiennych; nietypowych meteorytach żelaznych i skałach lądów księżycowych. Razem z oliwinem stanowi główny składnik naklitów (75%). Wykryty w Pułtusku*, Święcanach i Krupe [Karwowski]. Patrz: pirokseny.
  [Opisany] Pułtusk* (H5)

Siarczek; oliwkowy, półmetaliczny. Występuje w chondrytach enstatytowych EH i aubrytach (tworzy zielono-brunatne ziarna do 0.4 mm). Po raz pierwszy opisany w meteorycie Kota Kota, Pena Blanca Spring i St. Marks.

Występuje w meteorytach jako minerał wtórny – skutek wietrzenia. Stwierdzony w matriks chondrytów węglistych CM i CI (w chondrycie węglistym Ivuna tworzy doskonale wykształcone kryształy), gdzie jest minerałem pierwotnym!!

Minerał z grupy piroksenów (ortopiroksenów). Skrajne ogniwo szeregu enstatyt–ferrosilit (w szeregu tym występuje również bronzyt i hipersten) {fig}. Występuje w chondrach i matriks chondrytów zwyczajnych, chondrytów enstatytowych (jest ich podstawowym składnikiem), węglistych i kakangaritach. W nietypowych meteorytach żelaznych i typu IVA; w mezosyderytach. W skałach lądów księżycowych; w aubrytach (gdzie tworzy duże pokruszone kryształy o długości do 10mm), ureilitach i meteorytach HED. Szereg izomorficzny enstatyt–ferrosilit jest inaczej definiowany dla skał ziemskich, a inaczej dla meteorytów. Dla skał ziemskich do 50% cząsteczki ferrosilitowej to enstatyt dalej to już ferrosilit, nie stosuje się określeń bronzyt i hipersten. Patrz: pirokseny. W płytce cienkiej ma szarą barwę I rzędu przy XP. Czysty enstatyt jest odporny na działanie kwasów, odporność ta maleje wraz ze wzrostem zawartości FeO.
  [Opisany] Zakłodzie (E-ach-u)

Uwodniony siarczan magnezu; MgSO₄·7H₂O. Minerał wtórny, bardzo dobrze rozpuszczalny w wodzie. Bezbarwny, różowy, zielonawy, szklisty, jedwabisty lub ziemisty. Przeświecający lub przeźroczysty. Łupliwość doskonała. Występuje jako główny składnik żyłek siarczanowych w chondrytach węglistych typu CI (Orgueil).

Minerał z grupy oliwinów bogatych w żelazo. Skrajne ogniwo szeregu izomorficznego fajalit (Fa)–forsteryt (Fo). Razem z piroksenami główny składnik meteorytów. Występuje w chondrytach i meteorytach żelazno-kamiennych. Oliwiny bogate w magnez (Fa_15-40) są podstawowym składnikiem matriks i chondr chondrytów. W meteorytach pochodzących z bazaltów mórz księżycowych fajalit jest bogaty w Mg (Fa₂₀) z domieszką Cr, w pozostałych bazaltach księżycowych skład fajalitu jest zmienny (Fa_20-70); rzadki w gabrach anortozytowych. Występuje w SNC. Często w literaturze zamiast określeń fajalit/forsteryt używa się określenia oliwin! Patrz: oliwiny. Więcej o żelazie jako składniku minerałów w meteorytach.

Występuje w niektórych pallasytach. Współwystępuje z oliwinem. Tworzy duże krystaliczne wtrącenia w stopie Fe-Ni. Inny bezwodny fosforan wykryty w pallasytach to stanfieldyt (Ca₄Mn₃Fe₂(PO₄)₆ – tworzy nieprawidłowe ziarna do 1mm i cienkie żyłki w szczelinach) – np. w pallasytach Estherville, Santa Rosalia, Albin, Finmarken, Imilac. Inne bezwodne fosforany, ale występujące tylko w meteorytach żelaznych typu IAB, to brianit (Na₂CaMg(PO₄)₂ – tworzy drobne blaszkowate struktury) i panethyt (Na₂(Mg,Fe)₂(PO₄)₂ – tworzy drobne ziarna). Brianit, farringtonit, panethyt i stanfieldyt nie występują w ziemskich skałach. W meteorytach występują wyłącznie fosforany trzeciorzędowe (PO₄³⁺).
  Nazwa na cześć Olivera C. Farringtona badacza meteorytów i kustosza zbiorów muzeum historii naturalnej w Chicago.
  [Opisany] Albin (PAL MG), Estherville (MES), Finmarken (PAL MG), Imilac (PAL MG), Santa Rosalia (PAL MG)

dawna nazwa klinopiroksenu bogatego w wapń i tytan; właściwa nazwa augitu. Fassait jest przedstawicielem augitów szczególnie bogatych w Ca i Mg. Od diopsydu różni go duża zawartość Al₂O₃ (7–16wt%) przy stosunkowo niewielkiej zawartości Fe₂O₃ i TiO₂. Odporny na działanie kwasów.

Minerał z grupy piroksenów, ortopiroksenów (piroksenów rombowych). Skrajne ogniwo szeregu izomorficznego enstatyt (En)–ferrosilit (Fs). Występuje w chondrytach zwyczajnych. Nie stwierdzony na Ziemi w czystej postaci. Szereg izomorficzny enstatyt–ferrosilit jest inaczej definiowany dla skał ziemskich, a inaczej dla meteorytów. Dla skał ziemskich do 50% cząsteczki ferrosilitowej to enstatyt dalej to już ferrosilit, nie stosuje się określeń bronzyt i hipersten. Patrz: pirokseny.

Minerał z grupy oliwinów bogatych w magnez. Ciągły szereg izomorficzny fajalit (Fa)–forsteryt (Fo). Występuje w matriks i chondrach meteorytów kamiennych. Składnik trudnotopliwych inkluzji CAI. Oliwiny w bazaltach mórz księżycowych mają skład Fa₂₀ z domieszką chromu (wyższą niż w oliwinach ziemskich), w pozostałych bazaltach z Księżyca mają skład zmienny (Fa_20-70). Rzadziej obecny w gabrach anortozytowych. Śladowe ilości forsterytu wykryto w Zakłodziu [Karwowski]. Patrz: oliwiny.
  [Opisany] Zakłodzie (ACH en-ung)
  U w a g a: pisząc Fa₂₀ stosujemy konwencję zapisu proporcji fajalitu do forsterytu w ich szeregu izomorficznym, tzn. Fa₂₀==Fo₈₀.

Szereg izomorficzny akermanitu, grupa melilitu. Występuje w meteorytach żelaznych typu IIE, w trudnotopliwych inkluzjach chondrytów węglistych. Stwierdzono w Allende*. Patrz też akermanit.
  [Opisany] Allende* (CV3.2)

Siarczek; Cu₈Fe₃Cr₁₁S_17(18?). Minerał wtórny. Słabo poznany. Występuje w postaci żyłek w daubreelicie meteorytu Odessa (IAB MG).

alfa-FeOOH – minerał wtórny, produkt wietrzenia żelaza i jego minerałów. Brunatny w różnych odcieniach, niemal czarny lub żółtawy. Rdzawe plamki widoczne na wietrzejących meteorytach to właśnie m.in. goethyt. Jest głównym składnikiem limonitu, mieszaniny mineralnej często występującej pod postacią tzw. rudy darniowej. Patrz: akaganeit. Nazwa goethyt na cześć niemieckiego poety J.W.Goethego.

Polimorficzna forma węgla. Występuje w dwóch odmianach: forma α (alfa; grafit-2H) i β (beta; grafit-3R), mających identyczne właściwości. Syntetyczny grafit jest tylko w formie α, natomiast naturalny zawiera ponad 30% odmiany β. Formy te mogą przechodzić w siebie pod wpływem temperatury (β→α) i oddziaływań mechanicznych (α→β).
  Grafit jest najpopularniejszy w meteorytach żelaznych jako minerał pierwotny w paragenezie z troilitem. Występuje w akapulkoitach i lodranitach; w chondrytach enstatytowych i w niewielkich ilościach w ureilitach i meteorytach żelazno-kamiennych. Może też mieć pochodzenie presłoneczne. Jajowatego kształtu nodule grafitowe spotykane w meteorytach mają często otoczki taenitowe lub szrajbersytowe wytrącone z ochładzających się i krystalizujących nodul. Popularny w nodulach Canyon Diablo (nodule często poprzecinane żyłami stopu Fe-Ni; zawierają mikroskopijne diamenty), Odessy, Toluca (zdarzają się nodule 2x3cm). W niektórych chondrytach węglistych tworzy małe ziarna rozproszone w matriks. W meteorytach Youndegin, Canyon Diablo i Morasko stwierdzono występowanie cliftonitu – pseudomorfozy grafitu po minerale o regularnych kryształach, być może diamencie. Taenitowa otoczka bardzo wydajnie chroni nodule przed wietrzeniem.
  [Opisany] Canyon Diablo (IAB MG), Morasko (IAB MG), Toluca (IAB sLL)

Minerał z grupy serpentynów (serpentyn żelazawo-żelazowy); (Fe,Fe)_4-6[(OH)₈Si₄O₁₀]. Wraz z ferroantygorytem i cronstedtytem jest podstawowym składnikiem matriks chondrytów węglistych. Patrz antygoryt.

Niesklasyfikowany krzemian z grupy klinopiroksenów wapniowych. Małe, kilkumikronowe fragmenty tego minerału odkryto w meteorycie Allende* w inkluzjach CAI. [photo][abstract][abstract][info]

 Nazwa minerału na cześć profesora kosmochemii Lawrenca Grossmana.

Tlenek Al-Ca; CaAl₄O₇. Minerał znajdywany w inkluzjach CAI chondrytów węglistych typu CV, CO, CM i z klanu CR-CH-CB. Na Ziemi bardzo rzadki – znaleziony w wapieniach.

NaCl – popularna sól kuchenna. W meteorytach występuje w przerostach z sylvinem (KCl). Znaleziony w chondrytach węglistych i aubrytach. W meteorycie Zag* występują liczne kryształki halitu (wielkości 0.5–3mm, niekiedy prawidłowo wykształcone) o barwie ciemnoniebieskiej lub purpurowej. Minerał bardzo łatwo rozpuszczalny w wodzie, stąd późno zidentyfikowany w meteorytach – płytki i szlify z meteorytów przygotowuję się niemal zawsze z użyciem wody, która wypłukuje halit z próbki! Często kryształy halitu mają zabarwienie spowodowane niedoskonałością sieci krystalicznej (defekty) wywołane naturalną promieniotwórczością sąsiednich minerałów i promieniowaniem kosmicznym.

  [Opisany] Zag* (H3-6), Monahans (1998)* (H5) – fotografia kryształu halitu (inne: Nyrockman fotografia; ANTMET niebieski kryształ DOM 08006 i description).

krzemek żelaza Fe₂Si. Minerał odkryty w meteorycie księżycowym Dhofar 280.

Węglik Fe-Ni; (Fe,Ni)₂₃C₆. Znajdywany w meteorytach żelaznych i chondrytach węglistych. Tworzy wydłużone tabliczkowe kryształki do 1mm, współwystępuje z kamacytem i cohenitem. Spotykany w Canyon Diablo i Toluca. Zidentyfikowany również jako minerał wtórny w chondrycie Semarkona*, gdzie wypełnia pustki, lecz prawdopodobnie powstał jeszcze na ciele macierzystym tego meteorytu.

  W meteorytach żelaznych stwierdzono występowanie jeszcze innego węglika żelaza – chalypitu (Fe₂C), współwystępujący z cohenitem. Haxonit i chalypit nie występują na Ziemi. Minerał otrzymał nazwę dla uczczenia brytyjskiego metalurga Howarda J. Axona, który badał m.in. 'destrukcję figur Widmanstattena w meteorytach żelaznych w wyniku ogrzewania w laboratorium'. Podarował on swoją kolekcję meteorytów Muzeum Manchesteru.

  [Opisany] NWA 1756 (LL3.10), Semarkona* (LL3.0)

Ni₃S₂ rzadki minerał. Ubogi w siarkę siarczek niklu. Znajdywany na Ziemi w zserpentynizowanych dunitach. Gęstość 5.82, twardość 4, Strunz II/B.12-40. Krystalizuje w formie trygonalnych kryształów. Połysk metaliczny. Znajdywany m.in. w chondrytach węglistych typu CV. Minerał wtórny.

Heazlewoodyt został opisany po raz pierwszy w 1896 roku w Heazlewood na Tasmani.

Minerał z grupy piroksenów – klinopiriksenów, szereg izomorficzny diopsyd–salit–ferrosalit–hedenbergit. Występuje w chondrach i matriks chondrytów węglistych CV; w trudno topliwych inkluzjach CAI. Spotykany w meteorytach kamienno-żelaznych. Patrz: pirokseny.
  Nazwa na cześć szwedzkiego mineraloga M.A.L.Hedenberga.

Siarczek; (Fe,Cr)_1+x(Ti,Fe)₂S₄. Minerał bardzo rzadki, opisany w meteorycie Bustee (AUB). Współwystępuje z alabandytem żelazowym i enstatytem. Patrz alabandyt.

(Ca,ziemie rzadkie)O·6(Al,Fe,Ti)₂O₃. Tworzy kryształy o strukturze heksagonalnej. Spotykany w chondrytach węglistych (Murchison, Allende) w których wraz ze spinelem i korundem tworzy liczne mikroskopijne wrostki rozproszone w matriks. Spotykany w inkluzjach CAI. Presolarne ziarna w meteorytach prymitywnych zawierają często hibonit. Badania izotopowe gazów zawartych w hibonitcie wskazują, że są one starsze od Układu Słonecznego – przypuszczalnie są one efektem kondensacji materii wyrzuconej z pobliskiego czerwonego olbrzyma. Normalnie kryształy hibonitu mają barwę brązową, ale zaobserwowano inkluzje hibonitu barwy "niebieskiej". Barwa to jest spowodowana jonami Ti⁺³ pojawiającymi się w środowisku redukcyjnym. Przykłady "niebieskich" ziaren hibonitu znaleziono w chondrycie węglistym Tanezrouft 082 (CM2) (photo; info. Z.Gabelica) i w bencubbinicie Isheyevo (CB3_b) (photo; info. Jeff Kuyken). [Isheyevo]

  Jest bardzo rzadki, ale znaleziono go w mocno zmetamorfizowanych skałach na Madagaskarze.

Minerał z grupy piroksenów, ortopiroksenów (Fe,Mg)₂[Si₂O₆]. Element szeregu izomorficznego enstatyt (En)–ferrosilit (Fs) o składzie En_70-50Fs_30-50. Podstawowy składnik chondrytów zwyczajnych typu L (ich przestarzała nazwa – chondryty oliwinowo-hiperstenowe), diogenitów i krzemianowego wypełnienia w mezosyderytach. W skałach ziemskich nazwa hipersten nie jest już używana. Patrz: pirokseny,  bronzyt

Minerał z grupy krzemianów warstwowych (obecnie nie uważa się go za minerał, lecz za mieszaninę uwodnionych krzemianów żelaza i magnezu, będącą produktem przemiany oliwinu). W procesie iddinksytyzacji oliwinu powstaje iddingsyt – pseudomorfoza oliwinu, produkt przeobrażenia oliwinu o swoistej barwie rdzawej lub czerwonobrunatnej. Iddingsyt jest formą przejściową przemiany oliwinu w tlenki i wodorotlenki żelaza (hematytu i goethytu) – jest produktem wietrzenia meteorytów kamiennych. Oliwiny ulegając iddinksytyzacji dają iddingsyt, tak pirokseny ulegając serpentynizacji dają antygoryt, tak więc iddingsyt jest żelazową 'odmianą' antygorytu.
  Iddingsyt występuje w skupieniach blaszkowych, płytkowych. Silnie dwójłomny, w płytce cienkiej wykazuje pleochroizm.
  W bombach oliwinowych z wyspy Lanzarote z archipelagu Wysp Kanaryjskich występują duże skupienia iddingsytu z oliwinami. Mamy kilka takich bomb w kolekcji, są to piękne skupiska rdzawoczerwonych kryształów [photo1 | photo2].
  Manecki [2004] nie wymienia minerału iddingsyt, zalicza go do nazw nieaktualnych! Uważa go za mieszaninę goethytu i chlorytu.

Tlenek Ti-Fe; FeTiO₃. Tworzy mikroskopijne pręcikowe kryształki w ziarnach chromitu lub płytki będące formami odmieszania tkwiącymi w kryształach minerałów krzemianowych. Ciemniejszy od magnetytu. Minerał znajdywany w chondrytach zwyczajnych i węglistych oraz inkluzjach CAI. W niewielkich ilościach stwierdzony w eukrytach, natomiast w howardytach występuje w śladowych ilościach. Stwierdzony w mezosyderytach, m.in. w Łowiczu; w meteorytach żelaznych. Na Księżycu jest pospolitym minerałem bazaltów mórz księżycowych (15–24vol.%) w innych odmianach bazaltów księżycowych i pokrewnych jest go znacznie mniej (stwierdzony w próbkach regolitu przywiezionego przez misję Apollo 11). Składnik skał magmowych, często towarzyszy minerałom skał magmowych i metamorficznych, np. magnetytowi lub tytanomagnetytowi. Znaleziony w meteorytach marsjańskich. Drobne ziarna ilmenitu tytanowego napotkano w szkle Pustyni Libijskiej. Ilmenit występuje też w Łowiczu* [Karwowski].
  [Opisany] Łowicz* (MES)

Węglan wapnia; Ca(CO₃). W meteorytach jako minerał pierwotny i wtórny (wynik wietrzenia na Ziemi, jak i procesów chemicznych na ciele macierzystym meteorytu). W małych ilościach występuje w matriks chondrytów zwyczajnych i węglistych. W trudnotopliwych inkluzjach. W meteorytach grupy SNC (możliwe, że ma w nich pochodzenie biogeniczne?!). Minerał anizotropowy, jednoosiowy.

Stop Fe-Ni; alfa-(Fe,Ni), α-(Fe,Ni). Główny składnik meteorytów żelaznych, żelazno-kamiennych i większości meteorytów kamiennych. Podobieństwo form krystalicznych jakie tworzą żelazo i nikiel, umożliwia tworzenie wzajemnych roztworów, np. tzw. żelazo rodzime – stop w postaci alfa-(Fe,Ni), zawiera 4–7.5wt.% Ni. W zależności od warunków powstania wyróżnia się dwa rodzaje minerałów – żelazo rodzime (telluryczne) powstałe na Ziemi i kamacyt, składnik meteorytów. Roztwory/stopy o większej zawartości niklu (20–70% Ni) określa się nazwą żelazo-nikiel, który w meteorytach nosi nazwę taenit. Żelazo rodzime występuje bardzo rzadko na Ziemi. Znane jest z bazaltów na wyspie Disko (Grenlandia), gdzie znajdywano samorodki żelaza o wadze kilku ton, nadające się do przekuwania na zimno (!), występuje tam również troilit. Oraz z Putorano w Rosji.
  W oktaedrytach grube lamele kamacytu tworzą geometryczne przerosty z cienkimi płytkami taenitu, na wypolerowanych i wytrawionych słabym kwasem powierzchniach widać te formy w postaci tzw. figur Widmanstättena. To właśnie te struktury wskazują na pozaziemskie pochodzenie meteorytu. Nazwa 'kamacyt' pochodzi od greckiego określenia 'kamask' (καμασκ) – belka. Heksaedryty składają się niemal z czystego kamacytu. W meteorytach kamiennych występuje w postaci ziaren i większych wydzieleń. W chondrytach enstatytowych zawartość kamacytu dochodzi do 22%. W małych ilościach stwierdzony w aubrytach. Pojedyncze ośmiościenne kryształy kamacytu (do kilku cm) znajdywane są na obszarze występowania meteorytu Gibeon. Kamacyt na Ziemi nie występuje!

Siarczek (Fe,Mg); (Fe,Mg)S; zawiera niewielkie domieszki manganu, wapnia i kobaltu. Podobny do niningerytu, ale bogatszy w żelazo. Wykryty w chondrytach enstatytowych, np. Adhi Kot*, Saint-Sauveur* i Abee*, który zawiera 11,2vol.% keilitu. Występuje w Zakłodziu [Karwowski].
  [Opisany] Abee* (EH4 imb.), Adhi Kot* (EH4 imb.), Saint-Sauveur* (EH5), Zakłodzie

Grupa serpentynitów magnezowych; Mg₆[(OH)₈Si₄O₁₀]. Chryzotyl występuje w postaci jednoskośnej – klinochryzotyl i rombowej – ortochryzotyl. Chryzotyl znaleziono w martiks chondrytów węglistych i inkluzjach CAI. W meteorycie Wolf Creek (IIIAB) i w jego zwietrzałych fragmentach znaleziono obok chryzotylu również produkty jego wietrzenia – nepouit ((Ni,Mg)₆[(OH)₈Si₄O₁₀]) i pecorait (Ni₆[(OH)₈Si₄O₁₀]) – serpentynity magnezowo-niklowe.

patrz: pirokseny. Podobnie jak enstatyt ma szarą barwę I rzędu w XP (przy skrzyżowanych polaryzatorach w mikroskopie petrograficznym), ale w klinoenstatycie występują zbliźniaczenia i skośne wygaszanie.

patrz: pirokseny

patrz: pirokseny

Tlenek glinu; Al₂O₃. Spotykany w chondrytach węglistych (Murchison, Allende), tworzy w mikroskopijne wrostki w matriks i inkluzjach CAI. Skład izotopowy gazów zawartych w korundzie wskazuje, że jest on starszy od Układu Słonecznego. Drobne inkluzje korundu stwierdzono w australitach. Patrz hibonit.

Minerał z grupy piroksenów, szereg jadeitu; NaCr[Si₂O₆]. Występuje w chondrytach zwyczajnych typu 4-6. W meteorytach żelaznych (Toluca, Coahuila, Morasko i Canyon Diablo). Tworzy kryształki i ziarna wielkości do 5mm w towarzystwie daubreelitu, współwystępuje z cliftonitem i troilitem. Piękny minerał jubilerski, jednak w meteorytach jego kryształy są bardzo małe. Nazwa od greckiego chloros (χηλωρωσ) – zielony. Dawna nazwa ureyit (ureyite). Znany na Ziemi tylko z jednej lokalizacji w Birmie, okazy są drogie, ale nie są ładne [Karwowski].
  [Opisany] Canyon Diablo (IAB MG), Coahuila (IIAB HEX), Morasko (IAB MG), Toluca (IAB sLL)

Krzemian; Na₂Mg₄Cr₂[Si₆O₂₀]. Zielony, przeświecający. Tworzy drobne wrostki (do 0.2 mm) w nodulach grafitowych meteorytów żelaznych. Stwierdzony w meteorytach: Canyon Diablo, Wichita County i Youndegin, Stwierdzony również w chondrytach. Na Ziemi nie występuje. Minerał nazwany na cześć rosyjskiego badacza meteorytów E.Krinowa.

Trudnotopliwy minerał odkryty w chondrycie węglistym NWA 1934 typu CV. Stwierdzony w postaci małych owalnych skupień nazwanych ze względu na swój wygląd "cracked egg". Podobny w swym składzie do minerału dmitryivanovite znalezionego w innym meteorycie węglistym NWA 470 typu CH3. Nazwa na cześć znanego mineraloga i badacza meteorytów Alexandra N. Krot'a. [doniesienie • publikacja • photo].

Dwutlenek krzemu; SiO₂. W meteorytach bardzo rzadki. Występuje w meteorytach żelaznych IVA, w HED i chondrytach zwyczajnych typu 4-6. W niewielkich ilościach spotykany w chondrytach enstatytowych i aubrytach. Drobne inkluzje kwarcu beta znaleziono w australitach i szkle Darwina. Kwarc jest obok skaleni najbardziej popularnym minerałem skałotwórczym na Ziemi, natomiast w skałach Księżyca występuje bardzo sporadycznie – co jest zasadniczą różnicą pomiędzy nimi. W meteorytach jako wynik metamorfizmu szokowego. Odmiany ziemskie: kwarc, trydymit, cristobalit i melanoflogit nie występują w meteorytach. Postać w jakiej występuje kwarc w meteorytach i miejscach ich spadków to coesyt i stiszowit. Minerał anizotropowy, jednoosiowy.
  [Opisany] ...

Chlorek żelaza; FeCl₂. Tworzy heksagonalne tabliczkowe kryształy. Spotykany w chondrytach węglistych i próbkach skał księżycowych. W śladowych ilościach w szczelinach met. żelaznych (opisany przez Daubrée w meteorycie Tazewell). Na powietrzu szybko ulega rozkładowi przechodząc w chlorek żelaza trójwartościwego (Fe³⁺Cl₃). Zmienia przy tym barwę na zieloną a następnie na brunatną. Silnie higroskopijny. Pochłania wilgoć z powietrza znacząco przyspieszając degradację meteorytu (=żelaza w meteorytach)!!!
  [Opisany] Morasko (IAB MG), Nantan (IAB MG), Toluca (IAB sLL), Tazewell (IAB sLH)

Szkliwo krzemionkowe; SiO₂ – naturalne, bezpostaciowe szkło kwarcowe. W czystej postaci jest bezbarwne, ale często zawiera domieszki barwiące je na żółto lub szaro. Tworzy owalne ziarna o średnicy 40–90mikrometrów. Podstawowy składnik szkliw w kraterach meteorytowych. Spotykane w szkle Darwina w postaci inkluzji o wielkości do 1mm. Szkło Pustyni Libijskiej w całości składa się prawie z czystego lechateliertytu (98%). Na Ziemi powstaje wskutek stopienia piasków kwarcowych przy uderzeniu pioruna – fulguryty.

Heksagonalna odmiana diamentu – diament-2H. Tworzy on nieprawidłowo wykształcone, spłaszczone ziarna o wielkości 0.05–0.3mm; czarny lub bladożółty. Lonsdaleit często spotykany jest w nodulach grafitowych, w inkluzjach grafitowych i meteorytach żelaznych (w meteorycie Canyon Diablo stwierdzono średnio 12 ziaren diamentów na 5kg meteorytu). Stwierdzony również w chondrytach enstatytowych. Lonsdaleit powstał prawdopodobnie z grafitu w wyniku metamorfizmu szokowego w czasie spadku meteorytu (głównie metamorfizmu ciśnieniowego przy zderzeniach o ciśnieniu >13GPa=120 milionów atmosfer). Patrz diament. Ostatnie badania sugerują, że lonsdaleit jest twardszy od diamentu o 58%! Byłaby to w takim razie najtwardsza substancja w przyrodzie.
  Kryształy lonsdaleitu wykryto również w impaktytach z kraterów Ries i Popigai. Przesunięcie ramanowskie w widmie dla kryształów lonsdaleitu wynosi 1321–1327 cm^–1 i jest różne od monokrystalicznego diamentu (1332 cm^–1).

Tlenek żelaza; Fe³⁺₂Fe²⁺O₄ (zawiera żelazo na +3 stopniu utleniania!); w meteorytach występuje w postaci (Fe²⁺,Mg)(Al,V)₂O₄. Grupa spineli żelazowych. W rumurutitach wraz z chromitem i troilitem jest podstawowym budulcem ciemnych okruchów. Znajdywany w matriks chondrytów węglistych, rozproszony w nim nadaje im szare zabarwienie. W inkluzjach CAI zawiera domieszki wanadu. Jest minerałem wskaźnikowym w chondrytach CK, w których zawiera kilka wt.% chromianu (Cr₂O₃). Znajdywany w matriks chondrytów zwyczajnych i ureilitach. Jest również produktem wietrzenia. W niewielkich ilościach występuje w naklitach (wykryte w meteorycie ALH84001 (OPX) ziarna magnetytu w węglanowych globulach były (są?) podejrzewane o biogeniczne pochodzenie). Wrostki magnetytu spotyka się także w szkliwach z kraterów meteorytowych i w tektytach, gdzie tworzy powłoki na mikroskopijnych (30–150 mikrometrów) sferulach stopu Fe-Ni. W filipinitach i indochinitach spotyka się rzadko inkluzje drobnych kryształków magnetytu. Na Ziemi składnik skał magmowych i metamorficznych, tworzy złoża rud żelaza.
  Magnetyt bogaty w tytan – tytanomagnetyt (Ti-rich-magnetite) występuje w angrytach, SNC i inkluzjach CAI.
  [Opisany] ALH84001 (OPX)

Bezwodny węglan magnezu; Mg(CO₃). Szereg izomorficzny z syderytem (FeCO₃). Występuje w meteorytach jako minerał wtórny powstały jako wynik wietrzenia. Ale z meteorytach węglistych w postaci magnezytu żelazowego (patrz breunneryt) jest minerałem pierwotnym, lecz w bardzo małych ilościach.

Purpurowy, bladożółtawobrązowy, przeświecający. Grupa granatów. Typowy minerał szokowy. Występuje w chondrytach zwyczajnych w szkliwach utworzonych w wyniku metamorfizmu wysokociśnieniowego i wysokotemperaturowego. Powstaje w stanie stałym z oliwinu lub ubogiego w wapń piroksenu w metamorfizmie szokowym. W żyłkach szokowych (shock veins) i kieszeniach stopu chondrytów w stopniu szokowym S6 tworzy kryształy osiągające 0.5-300 μm, o stosunku Mg/(Mg+Fe)=25. Stwierdzony też w meteorytach marsjańskich. Minerał nie występujący na Ziemi.

Pojęcie metalurgiczne, nie mineralogiczne. Odmiana żelaza zawierająca węgiel (C 0.3–1.5%) o bardzo specyficznej substrukturze, odmiana alpha₂-(Fe,Ni). Bardzo twarda odmiana żelaza. Rzadko występuje w meteorytach, stwierdzony w meteorytach żelaznych (meteoryt Tishomingo ma w całości strukturę martenzytową), lecz martenzyt w meteorytach nie zawiera węgla. Powstaje z taenitu jako wynik termicznego metamorfizmu szokowego. Powstaje jako faza wtórna pod skorupą obtopieniową (silne nagrzanie, szybkie ochłodzenie). Stwierdzony w Morasku i Łowiczu* [Karwowski].
  [Opisany] Morasko (IAB MG), Łowicz* (MES), Tishomingo (iron-ung)

Glinokrzemianowe szkliwo diaplektyczne (stop plagioklazów z ortoklazem). Powstaje z plagioklazów (z domieszką ortoklazu – skalenia potasowego), przy przejściu uderzeniowej fali szokowej (o ciśnieniu większym niż 30 GPa dla oligoklazu i 26 GPa dla bytowitu). Posiada wysoką gęstość. Występuje w chondrytach zwyczajnych i enstatytowych, gdzie jest składnikiem chondr, wypełnia w nich przestrzenie pomiędzy płytkami oliwinu lub pręcikami piroksenów. Jako produkt przekształcenia plagioklazów pod wpływem metamorfizmu szokowego (ciśnienia powyżej 45 GPa) wypełnia żyły szokowe i kieszenie stopu w silnie zszokowanych chondrytach (stopień zszokowania S5). Przy wyższych ciśnieniach, ponad 75 GPa (stopień S6), maskelynit ulega całkowitemu stopieniu przechodząc w czyste plutoniczne szkliwo. Także w klastach achondrytowych chondrytów zwyczajnych. W eukrytach i howardytach. Stwierdzony w licznych SNC. Powszechny w shergottytach (po raz pierwszy wykryty w Shergotty* (SHE) przez G.Tschermacka, jako bezpostaciowe szkło o nieznanym pochodzeniu podobne w składzie do labradorytu – (Ca,Na)[(Si,Al)₄O₈]). Meteoryt marsjański Dhofar 378 (SHE) składa się w 47vol.% z maskelynitu.
  Stwierdzono występowanie maskelynitu w kraterach impaktowych (kratery Clearwater West i Manicouagan, opisane przez T.E.Buncha w 1967 roku). Wykryty w meteorycie Pułtusk*. Nazwa na cześć brytyjskiego geologa M.H.N.Story-Maskelyne.
  [Opisany] Dhofar 378 (SHE), Pułtusk* (H5), Shergotty* (SHE)

Krzemian grupowy [Si₂O₇]^6–; w szeregu akermanit-gehlenit (ogniwo skrajne grupy melilitu z domieszką Na). Melility (akermanit, melilit, gehlenit) powstają w wysokiej temperaturze. Występuje w inkluzjach CAI chondrytów węglistych; w meteorytach grupy SNC. Na Ziemi są składnikami skał wapienno-krzemianowych i wapiennych bogatych w kwarc. Minerał anizotropowy, jednoosiowy.
  _{(Tu mam problem z definicją i opisem. Wzór chemiczny wskazuje, że jest to krzemian, ale w klasyfikacji Strunza jest zaliczony do grupy fosforanów?!? Również trudno się połapać kiedy źródła piszą o melilicie jako minerale, a kiedy jako grupie minerałów szeregu melilitu ;-()}

Fosforan. Stwierdzony w meteorytach kamiennych i skałach księżycowych. Został również wstępnie zidentyfikowany przez prof. Łukasza Karwowskiego w meteorycie Sołtmany. Nazwa na cześć badacza meteorytów Georgea Perkinsa Merrilla. Obrazy minerału merrillite.

Miedź rodzima jest minerałem akcesorycznym lecz powszechną fazą w chondrytach zwyczajnych (stwierdzono jej występowanie w >2/3 chondrytów). Jest tam minerałem pierwotnym, jak i wtórnym. Powstała w wyniku odmieszania stopów siarczkowego i metalicznego w temperaturze ok. 680^oC lub w wyniku rozpadu chalkozynu (Cu₂S) w temp. ok. 620^oC. Zwykle występuje w formie nieregularnych kryształów o rozmiarach rzędu 1–6 μm, w obszarach kontaktu kamacytu i taenitu lub w obrębie ziaren bogatego w Ni stopu Fe-Ni. Miedź rodzima w meteorytach może również zawierać inne metale w formie roztworu stałego (Fe i Ni do 1.5–3%wag.). Pierwszy o występowaniu miedzi rodzimej w meteorytach donosił T.T. Quirke w styczniowym numerze Science z 1919 roku. Zaobserwował ją w meteorycie Richardton* H5 spadłym w 1918 roku w Północnej Dakocie w USA.
  O występowaniu miedzi rodzimej w meteorycie Odessa piszą Nininger i Huss [METv3n2]. Opisują tam odkrycie nieregularnego ziarna metalicznej miedzi o wymiarach 0.3x0.4 mm w ciemnej inkluzji (wg nich prawdopodobnie jest to grafit) w schreibersycie otaczającym troilitową nodula. Podobne ziarna znaleziono w meteorycie Toluca i El Morito. Miedź rodzimą stwierdzono również w meteorycie Pułtusk*. Ziarna miedzi widoczne gołym okiem widać również w meteorycie Tucson Iron. Przykładowe zdjęcie ziarna miedzi w meteorycie NWA xxx (autor: Greg Catterton).

Węglik krzemu; alpha-SiC (forma jednoskośna). Tworzy sześcioboczne płytki o wielkości do 1.8mm. Współwystępuje z diamentami (na Ziemi moissanit trygonalny występuje w skałach diamentonośnych – kimberlitach), szarobiały lub niebieskozielony, świeci pod wpływem promieniowania UV. Po raz pierwszy odkryty w meteorycie Canyon Diablo w 1904 roku przez H.Moissana. Małe ziarna moissanitu spotyka się również w niektórych chondrytach węglistych. Stwierdzono występowanie małych inkluzji moissanitu w skałach wulkanicznych u wybrzeży Turcji (!), nie jest to więc minerał znajdywany tylko w meteorytach, jak się to podaje w literaturze. Moissanit uzyskiwany syntetycznie to karborund. Patrz cohenit.

Uwodniony siarczan niklu; Ni(SO₄)·7H₂O. Minerał wtórny, tworzący się na powierzchniach meteorytów zawierających stop Fe-Ni wietrzejących w suchym gorącym klimacie. Posiada charakterystyczną zieloną barwę. Występuje na powierzchni meteorytu Vaca Muerta (MES) znajdywanego na gorącej, suchej pustyni Atacama. Widoczny w postaci zielonych łatek, rzadziej w postaci ładnie wykształconych kryształków.
  [Opisany] Vaca Muerta (MES)

Grupa serpentynitów magnezowo-niklowych; (Ni,Mg)₆[(OH)₈Si₄O₁₀]). Minerał wtórny. Patrz klinochryzotyl.

Nikiel jako minerał nie występuje w meteorytach samodzielnie, zawsze jest domieszką stopu Fe-Ni lub jako dodatkowy jon w wielu minerałach.
Badając w meteorytach zawartość izotopów różnych pierwiastków, wykryto w nich śladowe ilości izotopu niklu ⁶⁰Ni będącego końcowym produktem rozpadu promieniotwórczego ⁶⁰Fe. Izotop żelaza ⁶⁰Fe powstaje w procesie wybuchu supernowej, jeśli znalazł się w meteorycie to świadczyłoby, że w okresie formowania się Układu Słonecznego, kiedy formowały się również meteoryty, w okolicach obłoku presłonecznego miał miejsce wybuch supernowej. Musiał on nastąpić dostatecznie blisko, gdyż okres połowicznego rozpadu izotopu ⁶⁰Fe wynosi tylko 1.5 mln lat i aby dostał się on do obłoku wybuch musiał być bardzo bliski, rzędu kilku lat świetlnych, a nawet niektóre szacunki mówią o ułamku roku świetlnego. [O izotopach niklu w meteorytach][Testy na obecność niklu w meteorytach]

Siarczek; (Mg,Fe,Mn)S; zawiera domieszki manganu. Grupa niningeryt-oldhamit-alabandyt. Niningeryt to siarczek bogaty w magnez (rozpuszczalny w wodzie). Tworzy wrostki w ziarnach stopu Fe-Ni i troilitu. Znajdywany przede wszystkim w chondrytach enstatytowych. Rzadziej w aubrytach i skałach księżycowych. Patrz alabandyn i oldhamit. Nie występuje w ziemskich skałach. Nazwa na cześć Harveya H.Niningera – amerykańskiego badacza i kolekcjonera meteorytów (obszerna historia życia H.H. Niningera opisana przez Ala Mitterlinga).
  [Opisany] Abee* (EH4 imb.), Adhi Kot* (EH4 imb.), Indarch* (EH4), Kota-Kota* (EH3), Qingzhen* (EH3), Saint-Sauveur* (EH5), St. Mark's* (EH5).

Siarczek Ca; (Ca,Mg,Fe)S; praktycznie siarczek wapnia. Nie tworzy szeregu z siarczkami typu alabandyn, niningeryt i keilit (oldhamit zawiera domieszkę manganu, tak jak wymienione mają domieszkę wapnia). Dobrze rozpuszczalny w wodzie. Znajdywany w małych ilościach w silnie zredukowanych meteorytach – aubrytach i chondrytach enstatytowych. Tworzy grudki o średnicy do 6mm. Krystalizował w końcowej fazie wypełniając wolne przestrzenie między minerałami krzemianowymi. Rozpoznany w Bustee* i Bishopville*. Znany w Abee*, Hvittis*, Indarch* oraz Mayo Belwa*, Norton County* i Pena Blanca Spring*. Jest też w Zakłodziu [Karwowski].
  [Opisany] Abee* (EH4 imb.), Bishopville* (AUB), Bustee* (AUB), Hvittis* (EL6), Indarch* (EH4), Mayo Belwa* (AUB), Norton County* (AUB), Pena Blanca Spring* (AUB), Zakłodzie

Krzemian; minerał z grupy plagioklazów (skaleni sodowo-wapniowych); Ab₉₀An₁₀. Ważny składnik aubrytów. W niewielkich ilościach występuje w chondrytach zwyczajnych typu H oraz w chassignitach i nakhlitach. Patrz: plagioklazy.

Grupa krzemianów. (Fe,Mg)[SiO₄]; ciągły szereg izomorficzny: fajalit (Fa)–forsteryt (Fo). Minerały anizotropowe, dwuosiowe. Więcej silicates.

Krzemian; K[AlSi₃O₈]. Minerał z grupy skaleni potasowych. Rzadko występujący w meteorytach i skałach księżycowych. Jest składnikiem skał magmowych bogatych w SiO₂. Patrz: plagioklazy.
  W płytce cienkiej wykazuje niskie, białawoszare barwy interferencyjne.

patrz: pirokseny

Azotek tytanu; TiN. Posiada charakterystyczną złotą barwę. Współwystępuje z oldhamitem w achondrytach, tworzy małe oktaedryczne kryształki. Jako inkluzje w korundzie. Spotykany rzadko w chondrytach enstatytowych i węglistych (CR?). Zidentyfikowany w aubrycie Bustee (AUB) przez G.Osborna. Azotki są minerałami rzadko występującymi na Ziemi, przeważnie spotyka się je w meteorytach. Inne azotki zidentyfikowane w meteorytach to: carlsbergit (CrN) i sinoit (Si₂N₂O). Na Ziemi nie stwierdzony. Syntetycznie wytworzony azotek tytanu znajduje zastosowanie jako materiał ścierny i jako powłoki na narzędzia ze względu na swoją twardość. Szereg izomorficzny TiN-TiC występuje w odpadach hutniczych.

Bezwodny fosforan; Na₂(Mg,Fe)₂(PO₄)₂. Rzadki składnik meteorytów żelaznych, stwierdzony w chondrytach węglistych. Tworzy drobne ziarna, współwystępuje z brianitem. Panethyt jako trzeciorzędowy fosforan m.in. sodu i potasu (metali alkalicznych) jest lekko rozpuszczalny w wodzie. Występuje w przestrzeni międzygwiezdnej. W meteorytach występują wyłącznie fosforany trzeciorzędowe (PO₄³⁺). Na Ziemi nie stwierdzony. Patrz farringtonit.
  [Opisany] Dayton (IAB-sLH)

Grupa serpentynitów magnezowo-niklowych, odmiana jednoskośna; Ni₆[(OH)₈Si₄O₁₀]). Minerał wtórny, tworzy mikroziarniste skupienia krótkich słupkowych kryształków. Patrz klinochryzotyl.

Siarczek Fe-Ni; (Fe,Ni)₉S₈. W meteorytach występuje jako minerał pierwotny, ale również jako wynik wietrzenia. Często związany z troilitem, znajdowany w matriks i chondrach meteorytów węglistych typu CO, CV, CK i CR oraz w inkluzjach CAI. Wykryty w HED, brachinitach, ureilitach oraz w meteorytach żelazno-kamiennych i SNC. W niewielkich ilościach występuje w rumurutitach. Niesłychanie rzadki w skałach księżycowych. Minerał wczesnego stadium krystalizacji magmy. Jego występowanie związane jest ze skałami typu gabra i norytu oraz z perydotytami.

Tlenek wapnia i tytanu CaTiO₃. Występuje w chondrytach wszystkich typów w bogatych w Ca i Al trudnotopliwych inkluzjach POI (?!). Występuje dość rzadko w żyłach szokowych meteorytów o stopniu szokowym S6 w postaci 2 μm kryształów.

Fosforki (węgliki, azotki) są minerałami rzadko występującymi na Ziemi, przeważnie spotyka się je w meteorytach. Z grupy fosforków występuje w meteorytach perryit* (Ni,Fe)₂(Si,P) – tworzący wrostki w meteorytach żelaznych (cienkie lamelki w kamacycie) i kamiennych (aubryty i chondrytach enstatytowych), w ilości nawet do 3%. Opisany w heksaedrycie anomalnym Horse Creek (IRUNGR) i chondrycie enstatytowym St. Mark's (EH5).

Minerał z grupy piroksenów, klinopiroksen; (Mg,Fe²⁺,Ca)₂[Si₂O₆]. Odmiana piroksenu o składzie pośrednim pomiędzy diopsydem i klinoenstatytem; element szeregu klinoenstatyt-klinoferrosilit o zawartości Ca 5–15%. Tworzy krótkie pękate słupki lub skupienia ziarniste. Występuje także w postaci krótkich słupkowatych kryształków i pryzmatycznych form odmieszania tkwiących w kryształach innych piroksenów. Podstawowy minerał skałotwórczy chondrytów zwyczajnych LL (typu 4-6), znajdywany w achondrytowych klastach chondrytów zwyczajnych. Stwierdzony w eukrytach i ureilitach. Istotny składnik matriks niektórych chondrytów węglistych. W niewielkich ilościach znajdywany w howardytach. Pigeonit jest najpospolitszym piroksenem wchodzący w skład księżycowych bazaltów, gabr, anortozytów i regolitu. Wykryty również w meteorytach marsjańskich.

Grupa minerałów (krzemianów łańcuchowych) stanowiąca bardzo popularny składnik meteorytów. Minerały anizotropowe, dwuosiowe. Minerały o ogólnym wzorze: AB[Si₂O₆], gdzie pozycje AB mogą zajmować: Mg₂, (MgFe)₂, Fe₂. Więcej silicates.

Siarczek żelaza; Fe_1-xS (występuje w nim deficyt żelaza). Nie wszystkie pirotyny są magnetyczne. Ma bardzo zbliżony skład do troilitu, ale ma inną strukturę. Występuje w chondrytach zwyczajnych, węglistych i ureilitach. W niewielkich ilościach stwierdzony w rumurutitach. Występuje w SNC. W zasadowych skałach magmowych (gabra, noryty) współwystępuje z chalkopirytem i pentlandytem.

Grupa skaleni sodowo-wapniowych o ogólnym wzorze (Na,Ca)[(Si,Al)₃O₈]. Minerały anizotropowe, dwuosiowe. Więcej silicates.

Fosforek Fe-Ni. Patrz: schreibersyt. Rhabdyt nie jest osobnym minerałem, a raczej jedną z form występowania schreibersytu (jeśli w meteorycie występują razem schreibersyt i rhabdyt, to rhabdyt ma więcej niklu [Karwowski]). Rhabdyt występuje bardzo często w postaci automorficznych mikroskopijnych kryształów, które na przekrojach wyglądają jak małe romby. Jest dosyć trwały i jako jeden z ostatnich ulega przeobrażeniu w procesie wietrzenia. Piękne przykłady kryształów rhabdytu w silnie zwietrzałych okazach meteorytu Morasko można zobaczyć na zdjęciach z mikroskopu skaningowego.

Krzemian żelaza; (Mg,Fe)SiO4. Minerał o strukturze γ-spineli, więc nie jest krzemianem (chyba bardziej tlenek krzemu i magnezu!?). Minerał szokowy utworzony w procesie transformacji w stanie stałym, z oliwinu (forsteryt) lub ubogiego w wapń piroksenu (ferrosilit), pod wpływem szokowego metamorfizmu temperaturowego i ciśnieniowego. Znajdywany w silnie zszokowanych meteorytach (przy ciśnieniach >50GPa, stopień szokowy S6 i więcej). Drugim polimorfem oliwinu powstającym podczas silnego metamorfizmu szokowego jest tetragonalny wadsleyit, często tworzący naprzemienne lamelki z ringwoodytem.
  Zidentyfikowany w meteorycie Tenham* w którym występuje w postaci fioletowych (purpurowych) ziaren (do 0.1mm) tkwiących w cienkich czarnych żyłach rozdzielających brekcję chondrytową oraz jako zaokrąglone pseudomorfozy po oliwinie. Ringwoodyt jest obecny w czarnych żyłkach meteorytu Sahara 99477 [Karwowski]. Obecny również w SNC. Nieznany w skałach ziemskich, ale są dowody na jego występowanie w płaszczu Ziemi. Nazwa na cześć australijskiego petrologa Alfreda Edwarda Ringwooda.
  [Opisany] Rincon (L6), Sahara 98222 (L6 br.), Sahara 98234, Sahara 99477 (L5)

Fosforek Fe-Ni; (Fe,Ni)₃P. Fosforki (węgliki, azotki i krzemki) są minerałami rzadko występującymi na Ziemi. Schreibersyt występuje w meteorytach żelazno-kamiennych i kamiennych, gdzie tworzy nieprawidłowe ziarna i obwódki wokół inkluzji (nodul) troilitu, często kilkumilimetrowej wielkości. W niewielkich ilościach prawie zawsze obecny w meteorytach żelaznych (w heksedrytach w śladowych ilościach), tworzy liczne wrostki w pallasytach. Srebrzysty, na powietrzu szybko pokrywa się złocisto-żółtym nalotem. Silnie magnetyczny. Występuje w chondrytach zwyczajnych, enstatytowych i węglistych. W akapulkoitach i lodranitach, aubrytach i ureilitach. Ślady schreibersytu wykryto w mezosyderytach i brachinitach. Spotyka się również inne jego nazwy lub form jego występowania np. rhabdyt – pręcikowe formy schreibersytu. Bardzo rzadko spotyka się małe ziarna schreiberytu w tektytach z Filipin (z Ortigas) i indochinitach. Po raz pierwszy rozpoznany i opisany w meteorycie żelaznym Bohumilitz (IAB MG) przez słynnego chemika Berzeliusa.

Właściwa nazwa to klinochryzotyl (clinochrysolite); Mg₆[(OH)₈Si₄O₁₀]. Uwodniony krzemian magnezu (krzemian warstwowy z grupy serpentynitów). Produkt przeobrażenia pod wpływem wody oliwinów i piroksenów, minerał o zielonkawej barwie.

Obecnie nazwa grupy krzemianów warstwowych o ogólnym wzorze (Mg,Al,Fe,Ni,Zn)_2-3[(OH)₄|(Si,Al,Fe)₂O₅]. Minerały wtórne powstałe jeszcze na ciele macierzystym meteorytu. Podstawowy składnik matriks chondrytów węglistych (CI i CM). Powstały przypuszczalnie jako produkt oddziaływania wody na pirokseny.
^{Patrz: serpentyn, serpentyny, serpentynizacja – panuje tu spory bałagan i niejasności ;-)}

Grupa krzemianów warstwowych Fe-Mg; (Fe-Mg)₃Si₂O₅(OH)₆, produkt wodnych zmian oliwinu i piroksenu; występuje w matriks chondrytów CI i CM. Serpentyny mają zazwyczaj zieloną barwę.

Azotek krzemu (krzemianu?); Si₂N₂O. Występuje w chondrytach enstatytowych (minerał metamorficzny w EL6 lub jako impaktowa melting w EL4) i chondrytach zwyczajnych (typu 4-6). Tworzy blaszki i ziarna o wielkości do 0.2mm. Po raz pierwszy znaleziony w chondrytach enstatytowych Hvittis* i Pillistfer*, później zidentyfikowany jako nowy i nieznany minerał. Opisany w meteorycie Jajh deh Kot Lalu (EL6 vnd.). Wykryty w Zakłodziu [Karwowski].
  [Opisany] Hvittis* (EL6), Pillistfer* (EL6), Zakłodzie

grupa minerałów, glinokrzemiany szkieletowe. Jedna z najważniejszych grup minerałów skałotwórczych skał magmowych i metamorficznych. Ze względu na skład chemiczny skalenie dzielą się na: skalenie sodowo-wapniowe (Ab-An) – plagioklazy; skalenie potasowe (Or) (ortoklaz, adular, sanidyn, mikroklin, amazonit); skalenie barowe (Cn) (celsjan).

  Skalenie są bardzo rozpowszechnione na Ziemi, stanowią przeszło 50% składników skorupy. W skałach magmowych ich udział sięga nawet 60wt%, są ważnym składnikiem wielu skał metamorficznych, spotyka się je również w skałach osadowych.
Ab – skaleń sodowy; An – skaleń wapniowy; Cn – skaleń barowy; Or – skaleń potasowy.

Tlenek Mg-Al; MgAl₂O₄. Minerał z grupy spineli glinowych. Znajdowany w CAI chondrytów węglistych i w ich matriks w postaci licznych rozproszonych mikroskopijnych inkluzji. W niewielkich ilościach w angrytach i w nietypowych meteorytach żelaznych. W bazaltach mórz księżycowych udział spineli dochodzi do 10vol.%, natomiast w skałach wyżyn księżycowych (anortozyty, gabra anortozytowe) jest ich znacznie mniej.
  Domieszki Cr, Zn, Mn i Fe nadają spinelowi różne barwy. Ładne kryształy mają zastosowanie w jubilerstwie. Twardy, kruchy, ale odporny na wietrzenie. Poza spinelami glinowymi występującymi w meteorytach wyróżniamy jeszcze spinele żelazowe (magnetyt), spinele chromowe (chromit) i inne (ringwoodyt).
  Spinel-Fe₂[SiO₄] – "spinel żelazowy"?, fajalit/oliwin o strukturze spinelu! Występowanie tego minerału (niezatwierdzonego) o strukturze spinelu stwierdzono w silnie zszokowanym chondrycie L6 Umbrager (A.E.Ringwood uzyskał go syntetycznie stosując temp. 600^oC i ciśnienie 3,8GPa). Jest to minerał szokowy współwystępujący ze stiszowitem w żyłkach szkliwa krzemianowego meteorytów.

Bezwodny fosforan; Ca₄Mn₂Fe₃(PO₄)₆. Tworzy nieprawidłowe ziarna o wielkości do 1 mm i cienkie żyłki w szczelinach pallasytów.  W meteorytach występują wyłącznie fosforany trzeciorzędowe (PO₄³⁺). Znaleziony m.in. w meteorycie Estherville (MES). Więcej patrz farringtonit.

Wysokociśnieniowa polimorficzna odmiana kwarcu, podobnie jak coesyt jest wynikiem przekształcenia kwarcu pod wpływem wysokiego ciśnienia i wysokiej temperatury. Stąd jego występowanie jest znane niemal wyłącznie z miejsc spadków dużych meteorytów (impakt) oraz z meteorytami. W kraterach meteorytowych spotyka się go w postaci drobnych inkluzji w ziarnach kwarcu i różnych szkliwach spajających okruchy skał podłoża. W suevicie (brekcji impaktowej) z krateru Ries tworzy mikroskopijne smugi (patrz notka niżej). Zawartość stiszowitu dochodzi tam do 0,7vol.% i współwystępuje z coesytem. Stwierdzony w kraterze Meteor Crater (Canyon Diablo) i innych kraterach meteorytowych na Ziemii. Wyizolowany z ziaren kwarcu ma postać wydłużonych płytek. Mikroskopowo trudny do odróżnienia od kwarcu, gdyż jest on również przeźroczysty i bezbarwny; jako jedyny z odmian kwarcu nie jest krzemianem przestrzennym. Odznacza się znacznie większą gęstością w porównaniu z innymi odmianami SiO₂. W niewielkich ilościach spotykany w szkliwie tektytów. Patrz: szkliwa, coesyt.

Notka: stiszowit teoretycznie powinien być wytwarzany na Ziemi w głębokich strefach subdukcji.

Węglan żelaza; Fe²⁺(CO₃). Minerał z grupy kalcytu. Krystalizuje w wodnym środowisku redukcyjnym. Szereg izomorficzny {fig} z magnezytem (MgCO₃). W meteorytach jako minerał wtórny – wynik wietrzenia na Ziemi. Stwierdzony w minerałach meteorytów marsjańskich, jeśli jest w nich minerałem pierwotnym to by wskazywało na obecność (w przeszłości!?) wody na Marsie.

Chlorek potasu; KCl. Minerał rozpuszczalny w wodzie. Występuje w matriks chondrytów węglistych typu CM. Stwierdzony w chondrycie zwyczajnym Zag, gdzie tworzy przerosty z halitem.

W przyrodzie występują naturalne szkliwa krzemianowe. Powstają w wyniku szybkiego ochłodzenia magmy w erupcjach wulkanicznych. Nagłe ochłodzenie stopu krzemianowego powduje, że nie krystalizuje on lecz ulega zeszkleniu. Ziemskie szkliwa krzemianowe zawierają grupy OH^– i wykazują tendencję do przeobrażenia w montmorillonity i zeolity, natomiast szkliwa pochodzenia kosmicznego nie zawierają grup OH i nie wykazują tych przeobrażeń. Szkliwa mogą się tworzyć również w wyniku impaktu, w procesach metamorfizmu ciśnieniowego i/lub termicznego oraz w procesie przelotu meteorytu przez atmosferę. Z tymi procesami związane jest występowanie coesytu i stiszowitu. Patrz maskelynit. Szkliwa w płytce cienkiej są czarne (zawsze wygaszone).

Stop (Fe,Ni); gamma-(Fe,Ni), γ-(Fe,Ni). Taenit to odmiana stopu (Fe,Ni) zawierająca 27–65wt.% Ni, formujący małe kryształy występujące jako wysokoodblaskowe cienkie wstążki na wytrawionych powierzchniach meteorytów żelaznych i żelazno-kamiennych (figury Widmanstättena). Taenit jest mniej popularną odmianą stopu Fe-Ni występującą w meteorytach, druga, popularniejsza to kamacyt. Taenit to główny składnik ataksytów i oktaedrytów. Ataksyty zawierają ponad 28% Ni i są zbudowane prawie wyłącznie z ziaren taenitu. W śladowych ilościach występują ziarna taenitu w rumurutitach. Nazwa taenit od greckiego słowa '---' "wstążka". W skałach ziemskich b. rzadki. Patrz żelazo rodzime.

  Patrz również: tetrataenit.

  Antytaenit (antitaenite) – stop Fe-Ni o składzie Fe₃Ni (gamma(Fe₃,Ni)). Spotykany w niektórych ataksytach w towarzystwie tetrataenitu. Minerał o słabo poznanej budowie; antyferromagnetyczny (!). Opisany w żelaznych częściach mezosyderytu Vaca Muerta.

Tetragonalna, anizotropowa odmiana stopu (Fe,Ni) o zawartości Ni 49–57wt.% (domieszkowany Co <0.28wt.% i P <0.01wt.%). Popularny w meteorytach żelaznych, żelazno-kamiennych, chondrytach zwyczajnych (jest w nich charakterystyczną fazą akcesoryczną) i węglistych oraz w aubrytach. Rzadki w meteorytach księżycowych, gdzie jest prawdopodobnie pochodzenia meteorytowego. W chondrytach zwyczajnych może tworzyć pojedyncze kryształy (ziarna) o wielkości 10–60 μm (nawet do 0.4 mm), jak również cieniutkie 1–5 μm obwódki na taenicie. W niektórych chondrytach zwyczajnych tetrataenit może stanowić 40–50wt.% fazy metalicznej (np. meteoryty Olivenza* LL5, Saint-Séverin* LL6) i tworzyć skupienia z taenitem w formie plastra miodu. Tetrataenit występuje powszechnie na granicy metalu z troilitem. Jest to spowodowane procesem dyfuzji niklu z troilitu do sąsiedniego taenitu przekształcając go w tetrataenit (powyżej 700^oC nikiel jest dobrze rozpuszczalny w troilicie, lecz wraz ze spadkiem temperatury jego rozpuszczalność maleje przez co dyfunduje on do sąsiedniego metalu). Współwystępuje z kamacytem, taenitem, troilitem i minerałami krzemianowymi. Patrz: taenit

Tlenek tytanu Ti₂O₃. Nowy element szeregu korund–hematyt. Minerał wykryty w meteorycie Allende*. Został znaleziony jeden subhedralny kryształ tego minerału w mikronowej wielkości skupisku ziaren wewnątrz chondry w towarzystwie węglika tytanu (właściwie khamrabeawitu, TiC), rutylu (dwutlenek tytanu, TiO₂) i korundu (tlenek glinu, Al₂O₃). Nazwa została utworzona z połączenia słów "Ti" – tytan i "star" – gwiazda. Kryształ tego minerału pochodzi z początkowej fazy formowania się Układu Słonecznego. Fotografia tego kryształu i publikacja odkrywców!

  Jak na razie minerał ten jest znany tylko z tego jednego kryształu!! Identyfikacja i analiza tego kryształu świadczy m.in. o niesamowitym postępie w dziedzinie coraz precyzyjniejszy pomiarów i operowania coraz mniejszymi ilościami materiału do badań. Brawo inżynierowie. Więcej info na [wydarzenia 2010]

Tlenek żelaza; (Fe³⁺₂,Ni)O₄; minerał z grupy spineli żelazowych. Obserwowany jako składnik skorupy obtopieniowej meteorytów, powstały w procesie utleniania stopu Fe-Ni i troilitu.
[Opisany] Morasko, Sołtmany, Zakłodzie (Karwowski)

Siarczek żelaza; FeS. Minerał w kolorze mosiądzu – magnetyczny (w niektórych źródłach, jako niemagnetyczny!) siarczek żelaza, dobry przewodnik elektryczności; krystalizujący w układzie heksagonalnym. Na przełamie ma barwę podobną do pirytu (jest ciemniejszy) ale bardziej kremową, na powietrzu ciemnieje pokrywając się brunatno-brązowym nalotem. Przypuszcza się, że troilit w meteorytach powstał w wyniku reakcji kamacytu z siarkowodorem w środowisku gazowym w temperaturze około 680^oC. Niektóre troility w chondrytach mają plutoniczne sygnatury ziem rzadkich, w tym przypadku siarka mogłaby pochodzić z rozpadu chalkozynu Cu₂S (?!).

  Znajdywany niemal we wszystkich meteorytach. W meteorytach żelaznych tworzy często nodule w towarzystwie grafitu (parageneza). Zwykle tworzy owalne duże inkluzje (nodule). W meteorytach żelaznych inkluzje troilitu mogą stanowić nawet 5–8wt.%. Chondryty enstatytowe mogą zawierać nawet 7–15% troilitu. W chondrytach zwyczajnych typu H i L okruchy troilitu mogą stanowić do 5wt.% (zdarzają się nawet chondryty zwyczajne o zawartości 8vol.% troilitu, który przeważa ilościowo nad zawartością metalu). W rumurutitach wraz z chromitem i magnetytem jest podstawowym składnikiem ciemnych okruchów w matriks. W niewielkich ilościach występuje w chondrytach węglistych, aubrytach, angrytach, brachinitach, ureilitach, eukrytach i diogenitach. Liczne wrostki spotyka się w pallasytach. W śladowych ilościach w mezosyderytach, heksaedrytach i lodranitach. W indochinitach i filipinitach wykryto mała inkluzje troilitu. Na Ziemi minerał troilit to pirotyn.

  Nazwa minerału na cześć jezuity Domenico Troili, który był świadkiem spadku meteorytu Albareto w 1766 roku we Włoszech. To on pierwszy zidentyfikował i opisał właśnie w meteorycie Albareto małe ziarna troilitu.

polimorficzna odmiana kwarcu

β-(Mg,Fe²⁺)₂[SiO₄] Minerał znajdywany w żyłach szokowych chondrytów. Bladopłowy, przezroczysty. Odmiana polimorficzna forsterytu, ringwoodytu. Tetragonalny polimorf oliwinu. Spotykany tylko w chondrytach zwyczajnych, które uległy silnemu metamorfizmowi szokowemu. Spotykany w żyłkach szokowych i kieszeniach stopu silnie zszokowanych (stopień szokowy S6, ciśnienie szokowe 75–90 GPa) chondrytów, gdzie tworzy często naprzemienne lamelki razem z ringwoodytem. Rozpoznany i opisany w meteorycie Peace River.

węgliki: cyrkonu (Zr), krzemu (moissanit), molibdenu (Mo), tytanu (Ti), żelaza (cohenit, chalypit, haxonit). Śladowe, rozproszone o submikroskowej wielkości składniki wielu meteorytów. Uważane są za minerały powstałe przed uformowaniem się Układu Słonecznego.

Bezwodny fosforan wapnia; Ca₉(Mg,Fe²⁺)(PO₄)₆(PO₃OH); seria farringtonitu. Whitlockit skał ziemskich zawiera grupę OH, w meteorytach jej nie ma (beta-Ca₃[PO₄]₂).  W meteorytach występują wyłącznie fosforany trzeciorzędowe (PO₄³⁺). Występuje w meteorytach kamiennych; w inkluzjach CAI; w matriks chondrytów zwyczajnych i węglistych i w achondrytowych klastach chondrytów zwyczajnych. Stwierdzony w angrytach, brachinitach i HED; w mezosyderytach i pallasytach; w meteorytach żelaznych typu IAB. Wykryty w meteorycie Morasko (IAB MG). Spotykany w meteorytach księżycowych i SNC.

Minerał/substancja (CaO·SiO₂ = Ca₃[Si₃O₉]) występująca w postaci wielu polimorfów. W chondrach chondrytów węglistych jako minerał wtórny powstały w procesie metasomatozy. Występuje w inkluzjach CAI meteorytów węglistych typu CV. W meteorytach marsjańskich występuje jako minerał pierwotny. Nazwa na cześć angielskiego mineraloga i chemika W.H. Wollastona odkrywcy palladu i rodu (Rh). Patrz: pirokseny.

Tlenek żelaza; FeO. Występuje w skorupie obtopieniowej meteorytów.

Żelazo rodzime (żelazo telluryczne), wydobywane i przekuwane bez topienia w złożach wyspy Disko na Grenlandi. Napotykano rodzimki o wadze 20t. W małych ilościach pospolity składnik wielu skał magmowych. Żelazo zawarte w meteorytach jest domieszkowane zawsze niklem.

  Występuje w skałach księżycowych nawet do 1vol.%. O żelazie w meteorytach patrz: kamacyt, taenit. Więcej o udziale żelaza w minerałach meteorytów.